گرديد .
روزگار مسلمانان بدينگونه مىگذشت . ملوك فرنگ چون دورنگى در ميان مسلمانان ديدند باهم دستيار شدند . ملل نصارا از براى انعدام مذهب اسلام متّحد گشتند .
مجاهدينى از نصارا براى دفع اسلاميان برانگيختند و به فرمان پاپ بزرگ روما « 1 » ، اموال و اعراض و انفس مسلمين را به مجاهدين مباح كردند . يكمرتبه بلاد اسلام را از طرف مصر و آفريك شمالى و اندلس محاصره كردند .
قرآنها سوختند و انجيلها به مردم مجّانى دادند . هشتاد سال آتش اين فتنه و قتل و غارت در ميان قاريان قرآن و دعوتكننده [ گان ] به انجيل مشتعل بود .
مشايخ مسلمانان را كشتند و بنات و بنين آنها را به اسارت بردند . مساجد مسلمانان كنايس و مأذنهء اهل ايمان محلّ ناقوس گرديد . در اين مدّت ، امرا به بادهگسارى و رعايا به تنپرورى و علما به گوشهنشينى برآمدند . كلام خدا مهجور و احكام شريعت متروك ماند .
بعد از چندى سلطان صلاح الدين ايّوبى « 2 » - كه يكى از اكراد آذربايجان بود - باعم خود شيركوه ، دامن همّت بر كمر و آستين فتوّت بر زبر زدند . شيرازهء اتحاد همهء دول و ملل فرنگ را از هم گسيختند و شمشير بر تارك فرنگيان آختند .
تا پنج پادشاه فرنگ را اسير كرده ، بلاد از كفشدهء اسلام را دوباره مسترد داشتند و
هامش
( 1 ) . روما : مملكت روم .
( 2 ) . صلاح الدين : ( يوسف بن ايوب ) ( 532 - 589 ه / 1137 - 1193 م ) در تكريت عراق متولد شد و در دمشق وفات يافت . موسس دولت ايوبى و از بزرگترين سلاطين مسلمانان در جنگهاى صليبى به شمار مىرود . در سال 577 ه / 1171 م فرمانرواى مصر گرديد و رسم خطبهخوانى به نام فاطميان را منسوخ و به نام خليفه بغداد معمول ساخت . بر سياهپوستان مجاور حمص پيروزى يافت و سوريه و موصل را به تصرف درآورد . در 583 ه / 1187 م شهر طبريه ( نزديك بيروت ) را فتح كرد و فرنگيان نزديك حطّين ( شهرى بين طبريه و عكا ) هزيمت نمودند و پادشاه بيت المقدس « گى دو لوسينين » اسير و بيت المقدس فتح شد . آنگاه صلحنامهاى با صليبيان امضا و با آنها آشتى كرد . « المنجد فى الاعلام »
مسقط الرأس آباء و اجداد وى قصبهء دوين واقع در جهت اران از آذربايجان است . شادى جد صلاح الدّين . . . از آن قريه به بغداد و از آنجا به تكريت رفت [ صلاح الدين ] در جنگهاى صليبى دليرى و دلاورى زياده از حد نشان داد و پس از بيست و دو سال حكومت ، در 57 سالگى درگذشت . « لغت نامه »