گفتى بايد به ينبع برود و بيست روز آنجا بماند . اين همه دروغ براى چه بود ؟ اگر ديگران به حضرت سلطان اين مراتب را عرض نكنند ، من خوفى ندارم ، همين مراتب را به اعليحضرت سلطان عريضه نوشته عرض خواهم كرد و ترا مقصر كرده معزول خواهم كرد . »
محمد پاشا هم كه سابقا حاكم مدينه بود او هم آنجا حاضر بود ، گفت : « من هم همينطور امضاء خواهم داشت . اين مرد طمعكار ، خرج توقف يك ماهه را نمىداند و مداخل عاجل خودش را كه از حجاج مىگيرد او را ملاحظه مىكند . اگر از وجه كرايه چيزى كم بكند همهكس راضى است . » پس از اين گفتگو رفتند كه با قايممقام گفتگو كنند . در اسكله از دور سه واپور پيدا شد كه مىآمد . خدا كند كه واپور روانهء اسلامبول باشد .
امروز محاسبه كردم به خطوط مستقيم از مكه معظمه ، از راه جده ، اسلامبول ، تفليس ، بادكوبه و رشت تا تهران از هزار فرسخ به حساب ايران زيادتر است ، « اللهم سهل علينا الصعاب به حق محمد و إله الاطياب » .
امروز ميرزا اسماعيل و ميرآخور مرخص شده به بوشهر رفته تا از راه بصره به زيارت عتبات عاليات بروند . عصر موسيوروشن آمد . بشارت آورد كه واپور نمسه از بمبائى « 1 » آمده به پرت سعيد 123 مىرود و از آنجا اخترمه به اسكندريه و از اسكندريه اخترمه در واپورات نمسه روانه به اسلامبول خواهد شد و حساب كرد با گرانتين [ از ] وجه بىوجه تا اسلامبول هفده روزه انشاء الله خواهد رفت . در حقيقت فرج بعد از شدت و فرح بعد از كربت بود كه در اين سه روز اقامت جده خيلى ملول بودم و افسوس داشتم كه چرا از حرم خدا جدا ماندم كه مقام يك آن در آن حرم محترم مغتنم بود ، « با تو غنيمت بود يك دو سه گام دگر » .
جده آب بسيار بدى دارد كه هيچ سازگار نيست . يك سال است باران نيامده . از صهريجهاى كهنه آب مىآورند كه بدمزه است . براى من ، قايممقام يك كپ آب قراقولاغ اسلامبول آورد كه در نزد كپيتان كشتى شرفرسان گمان داشت . اين كپ آب تقريبا دوازده من آب داشت . آب قراقولاغ اسلامبول معروف است . نهايت گوارايى و عذوبت را دارد . تا اسلامبول به جهت شرب و چاى مخصوص كفايت كرد .
روز سهشنبه بيست و هفتم ذى الحجه :
صبحى ، بالخير و العافيه از جده حركت كرده پنج ساعت و نيم از دسته گذشته وارد جهاز مسمى به اتوراى شديم . قايممقام جده تا جهاز از توپ انداختن و مشايعت نمودن ، لازمهء احترام را به عمل آورده ، محمد پاشا حاكم سابق مدينه منوره با لباس رسمى و عزت بيك ، ميرآلاى كه كامان داد جهازات جنگى بحر احمر است تا منزل آمدند كه از منزل با قايممقام تا واپور همراه بودند . در دريا هم واپورات جنگى سلطان هفده تير توپ انداختند .
در بحر احمر سه جهاز جنگى دولت عثمانى هميشه در حركت است و مركز اقامت آنها جده است . اين واپور بخلاف واپور مصوعه است . در همهچيز تمام است . هرقدر راه كثيف بود
هامش
( 1 ) بمبئى .