دهنه كه از دريا وارد داردانل مىشود جزيرهء آبادى واقع و مقر قونسولگاه است ، و قونسولى كه از فرانسه در آن جزيره مقيم است هروقت كشتى به آنجا ميرسد توپ اخبار مىاندازند . قونسول فرانسه همان آن باز ورق بلدى بكشتى مىفرستد تا با راهنمائى آن بلد از آن تنگهها عبور مىنمايد .
مسافت دهنهء داردانل از دريا تا اسلامبول دويست فرسخ و كسرى مىگويند و بسيار جاهاى خوب و جزيرههاى آباد و مرغوب متعلق بدولت عثمانى است . و بسيار قلعههاى مستحكم دولت عثمانى از قديم و جديد در آنجاها تعمير نموده و توپهاى زياد در آن قلاع گذاشته و نهايت اطمينان به آن قلاع دارند . و اعتقادشان اين است كه قشون دشمن از آنجاها نمىتوانند عبور نموده به اسلامبول بگذرند . چنانچه در حين عبور سفارت كبرى از آنجا كماندان كشتى فرانسه نقطهبنقطه آن قلاع و جزاير را اسمبهاسم به جناب ايلچى كبير نشان مىداد . و كتابچهاى نيز به جناب معزىاليه نشان داد كه وزير بحرى فرانسه صاحبمنصب مهندسى داشت ، در ظاهر بجستجو و تحصيل ذغالسنگى و در باطن براى تحقيق و ملاحظه معبر آنجاها فرستاده بود . صاحبمنصب مزبور درست بحقيقت آنجاها رسيدگى كرده و نقطهبنقطه [ نوشته است ] . اينك سواد آن از اينقرار است - به جناب وزير بحرى فرانسه نوشته است .
استحكامات داردانل
آقاى من موافق فرمايش شما سوار كشتى انگليسى شده در ظاهر به جهت تحصيل ذغال و در باطن براى شناختن قلعجات عثمانى روانه شدم ، و در دوم ماه او « 1 » وارد تنگهء داردانل گرديده ، در ربع فرسخى بقلعهاى رسيدم كه موسوم به قمقلعه « 2 » و در طرف آسيا واقع و دور اين قلعه از ديوار و
هامش
( 1 ) - مراد ماه اوت است كه اكنون در فارسى چنين تلفظ مىشود .
( 2 ) - قمقلعهKum Kalesiدر دهانهء جنوبى داردانل واقع است .