سفر به ليل
و عاليجاه ميرزا رضاى « 1 » مترجم اول قوم جناب ايلچى كبير كه سابقا در ايام تحصيل خود مدتى در شهر مزبور بوده و همهء بزرگان آن شهر را مىشناخت از جناب امين الملك اذن مرخصى گرفته بود كه به شهر ليل رفته هم ديدن از آشنايان قديم خود نمايد و هم مشاهدهء كارخانههاى آنجا را نمايد . در آن سفر ميرزا رضا رؤساى تجار ، و صاحبان كارخانه طالب ديدن جناب معزىاليه گرديده بودند . و ميرزا رضا به ايشان وعده داده بود كه بعد از مراجعت جناب ايلچى از لندن خدمت ايشان ميل شما را اظهار ميكنم و بشما مىنويسم . اين بود كه بعد از مراجعت جناب ايلچى از لندن رؤساى تجار شهر مزبور بديدن جناب امين الملك آمدند و از ملاقات ايشان بسيار خوشوقت گرديده خواهشمند شدند كه جناب امين الملك چند روز در شهر ايشان مهمان بوده مشاهدهء كارخانه و صنايع آنها را نمايد .
جناب معزىاليه دعوت ايشان را قبول نموده بفاصلهء چند روز كه ايام ماه مبارك به آخر رسيد دو ساعت بعد از ظهر از شهر پاريس سوار كالسكهء بخار گرديده در مدت شش ساعت طى هفتاد و پنج فرسخ مسافت راه كرده وارد شهر ليل گرديدند . اين مسافت راه از پاريس الى شهر ليل كه هفتاد و پنج فرسخ بود مثل يك شهر همهء آبادانيهاى بهم متصل و باغات و زراعات و كارخانهها و خيابانها و همهء دشت و صحرا يك نقطهء خالى و بياض نبود ، و جميع اين مسافت با دست تعمير گرديده بود .
هامش
( 1 ) - اين ميرزا رضا يكى از عموهاى فرّخ خان و از اهل كاشان و از خانوادهء غفارى است كه در سال 1260 جزو پنج نفر محصلين اعزامى محمد شاه به اروپا به فرانسه رفته است . غ