ديدن كارخانهها
فرنگستان كوشيدند . و با همه عهد تجارتى و دوستى بستند . و حالا كه مىخواهند حتى الامكان رشتهء مراودات تجارتى را امتداد داده و تجّار فرنگ را از محصولات ايران مطّلع ساخته بمقام تشويق و ترغيب آنها برآيند ، لازم است كه با تجّار فرانسه رابطه بهمرسانده از براى صورت دادن و تكميل اين خيال به كارخانههاى آنها رفته و كارها و صنايع ايشان را با دقت تمام ملاحظه نموده ، و با آنها در خصوص تجارت ، حرفها و صحبتها كرده ، تا كمكم آنها از احوال و اوضاع و رسومات شما استحضار بهمرسانده ، مايهء اسباب كار بدست خواهد آمد .
جناب امين الملك اين راهنمائيهاى مشاراليه را پسنديده بناى گردش و ديدن كارخانهها و همهء بناها و صنايع پاريس را گذاشت .
بعد از آنكه صاحبان كارخانههاى پاريس شنيدند كه ايلچى ايران مايل ديدن كارخانهها است خودشان آمده ديدن كردند و دعوت بتفرّج كارخانههاى خود نمودند : از جمله بعضى كارخانههاى معتبره كه در سى فرسخى پاريس واقع و متعلق به شركاء چندى بود . بزرگ آنها جناب امين الملك را دو روزه مهمان طلبيده دعوت بديدن كارخانههاى مفصلهء ذيل نمود ، جناب معزىاليه نيز دعوت ايشان را قبول نموده .
ورود به شونى
كارخانهء جوهر گوگرد
يوم پنجشنبهء بيست و هفتم شهر شعبان همراه بعضى از شركاء از شهر پاريس سوار كالسكهء بخار گرديده ، بعد از قطع مسافت بيست و هفت فرسخ در دو ساعت وارد به دهى « شونى « 1 » » نام شدند كه ششهزار نفر جمعيت داشت . از قرارى كه مذكور نمودند دو هزار نفر از آنها عملهء كارخانه بود . بعد از ورود آنجا مباشرين كارخانهها لوازم احترام
هامش
( 1 ) -Chauny.