به هشت و يا نه تومان خريدوفروش مىشود بواسطهء كارخانه مشاراليه يك من زياده بر بيست تومان رواج خواهد داشت . و در اين يك معامله جناب امين الملك به استحضار و اجازهء اولياى دولت علّيه با مسيو دبل شرطنامهء معتبر پا به مهر نوشته و ردّوبدل نمودهاند كه در سنهء 1274 در ايران در هرشهر كه اولياى دولت علّيه مصلحت دانند بناى كارخانهها را خواهد گذاشت . اگرچه اين معاملهء ابريشم با منفعت بالمضاعف بلكه بعلاوه يك بر دو به نظر بعضى غريب خواهد آمد ، ولى بعد از آنكه قيمت پارچههاى حرير ايران با مال فرانسه ناى « 1 » كرده شد اين غرابت از نظر رفع خواهد شد ؛ زيرا كه ابريشم يكى است چون در ايران به جهت نبودن اسباب تصفيه درست نميشود پارچهء ابريشمى اعلى ذرعى پنجهزار است و ادنى يكهزار و سى شاهى . همان ابريشم است كه در فرانسه ادنى را به پنجهزار و اعلى را به يك تومان بلكه به دو تومان و سه تومان نيز به عمل آوردهاند .
از قرار تقرير مشاراليه بعد از آنكه با تجّار فرانسه مراودهء تجارتى گرديد بسى از امتعهء ايران از اينقرار ترقى خواهد كرد از جمله پشم ايران است كه از يك من پشم ايران كه دو هزار قيمت دارد در ايران
هامش
( 1 ) - در اصل چنين است و به عقيدهء آقاى سعيد نفيسى كلمهء ناى در اصل « قياس » بوده و كاتب نتوانسته است درست بخواند و ناى نوشته است ؛ باحتمال ديگر آنكه عبارت اينطور بوده است « ولى بعد از آنكه قيمت پارچههاى حرير ايران با مال فرانسه بناى كرده شد ، معلوم گرديد . . . » كه مبيّن اين معناست كه وقتى ابريشم ايران در كارخانههاى ساخت فرانسه تبديل به پارچه شد تفاوت قيمت آن موجب شگفتى نميشود . رسم الخط « ناى » در اصل خيلى شبيه به « بناى » نوشته است ولى نقطهء ب ندارد .