تخطي إلى المحتوى الرئيسي

سفرنامه فرخ خان امين الدوله ( مخزن الوقايع ) ( فارسى ) — صفحة 270

مساهمون:

ص٢٧٠
و از آن گذشته همين‌قدر كه بايع و مشترى رونق و رواجى در مال التجاره ديدند حتى الامكان سعى در ازدياد و ترقى آن مىكنند ، و بدين واسطه در ايران نيز صنايع و كارخانه‌ها در اندك مدت مثل دول فرنگستان خواهد شد . و ديگر اينكه چون دولت ايران كه سالها پايمال حوادث چندى گرديده و صنايع آن بالمرّه قريب به اتمام بوده است ، حال كه به يمن و اقبال و ميل خاطر اين پادشاه مآل‌انديش و ملت‌دوست و حسن مواظبت اولياى دولت خيرخواه دولت ايران رو به آبادى و ترقى گذاشته است ، و مستعد تحصيل همه‌چيز گرديده ، و ميتواند به حالت اولى خود كه برترى بر همهء دول داشت بيايد ، پس لازم است موافق اقتضاى وقت با مرور دهور صاحب كارخانه‌ها و مدارس و راههاى تعمير شده باشد .

نشان دادن راه پيشرفت

در هيچ دولتى اين اسباب فراهم نيامده است مگر بواسطهء تجّار و رابطه با خارجه ، چنانچه خود اولياى دولت اين مرحله را فهميده و به مأمورين خود مأموريت داده‌اند كه بىاندازه در اين باب ساعى باشند ، و زحمات زياد از براى حمل‌ونقل اسباب كارخانه‌ها و معلمين و صاحبان صنايع كشيده‌اند ، و الحمد للّه به قدر همت خود حاصل برده‌اند ، چنان كه اين اوقات در همهء ممالك يوروپ مشهور است كه دولت ايران در اين اندك مدت به قدر پنجاه سال پيشرفت و ترقى كرده ، و البته در اندك مدت ديگر به حالت اولى خود كه يكى از اولين دول روى زمين بود خواهد رسيد . و همين معنى باعث شد كه همهء دول مايل عهد دوستى و تجارتى با دولت ايران شدند . جناب سفير كبير به همين ملاحظات آنافآنا مراتب را به خدمت اولياى دولت قاهره معروض داشته ، و در ازدياد روابط تجارتى با دول