مشخصات دو نسخهء مورد استفاده بشرح ذيل است :
نسخهء الف : به خط شكستهء نستعليق در 454 صفحه ، خط اواخر قرن 13 ، مجدول ، با سرلوحهء مذهّب ، قطع رحلى ، جلد ضربى ، بدون نام كاتب .
نسخهء ب : به خط شكستهء نستعليق در 431 صفحه ، خط قرن چهاردهم ، قطع خشتى ، بدون نام كاتب . در مقايسهء نسخهء الف با نسخهء ب خصوصيات ذيل به چشم مىخورد :
1 - تحريركنندهء نسخهء ب قواعد املائى و انشائى را بيشتر درنظر داشته و مراتب شخصيت افراد را در تركيب جملات و اداى القاب و مناصب مراعات كرده است .
2 - متن دو نسخه از لحاظ جملهبندى در اغلب موارد با هم اختلاف دارد و تحريركنندهء نسخهء ب اكثر جملات و كلمات را به سائقهء ذوق و سليقهء خود تغيير داده است ، و گاهى مضمون و معناى قسمتهاى از نسخهء الف را در قالب جملاتى ديگر ريخته كه كاملا با متن نسخهء ديگر فرق دارد .
3 - غالبا اغلاطى كه در نسخهء الف به چشم مىخورد در نسخهء ديگر نيست و اصلاح شده است .
4 - دقّت و امعان نظر مختصر در متن دو نسخه اصالت و قدمت نسخهء الف را كاملا نشان ميدهد ، و از اينرو نسخهء مزبور اصل و ديگر نسخه بدل قرار داده شد .
انشاء كتاب خالى از سهو و عيب نيست . در موارد بسيار افعال حذف شده است . گاهى افعال نادرست است . لغات نامأنوس و اغلاط املائى در كتاب زياد به چشم مىخورد . مهمتر از همه آنكه مؤلّف ، پيش از اين سفر پنج سال در روسيه بسر برده و از محيط ايران دور مانده و تازه به طهران آمده بود كه دوباره به عنوان منشى سفارت فرّخ خان تعيين شد ، از اين جهت در اداى تعبيرات فارسى تسلط چندانى
سفرنامه فرخ خان امين الدوله ( مخزن الوقايع ) ( فارسى ) — صفحة مقدمه 45
مساهمون: حسين بن عبد الله سرابى
صمقدمه ٤٥