به سياستمداران اروپائى توضيحات كافى بدهد . فرّخ خان در اين مأموريت ميزان تدبير و كفايت خود را نشان داد و با اينكه قبل از اين سفر به اروپا نرفته بود و زبان خارجى نميدانست ، و وارد كارهاى مربوط به سياست خارجى نبود مع هذا با جرأت و جسارت اين مأموريت را قبول نمود و در سراسر مأموريت خود با حوصله و متانت با رؤساى كشورها و وزراء و شخصيتهاى سياسى نشست و برخاست كرد و با آنان مذاكره نمود ، و از نظر رفتار و معاشرت و برخورد كسى بر او خردهاى نگرفت .
فرّخ خان : « بهنگام بازگشت از سفارت فرنگ و توقف در اسلامبول برحسب امر ناصر الدين شاه مكتوبى در باب انتظام لشكر و مجلس و تنظيمات نوشته بحضور خسروانه ارسال ميدارد و در آن نصايح سودمندى به شاه راجع به اين مطالب مينمايد » « 1 » اين مكتوب اكنون در كتابخانهء ملّى محفوظ است .
* * * تصحيح كتاب مبتنى بر دو نسخهء خطى است كه هردو متعلق به جناب آقاى حسنعلى غفّارى ( معاون الدوله ) نوادهء پسرى مرحوم فرّخ خان غفّارى است .
اين دو نسخه كه در كتاب با علامات « الف » و « ب » مشخص شده است ، در مواردى با هم اختلاف دارد ، ولى بهرحال از نسخ ديگر مانند نسخهء مرحوم اقبال ( متعلق به دانشكدهء ادبيات دانشگاه تهران ) و نسخهء كتابخانهء ملّى تبريز « 2 » كاملتر است ، و چون نسخهء خانوادگى است ، احتمال كلى ميرود كه از نسخههاى ديگر هم كه احيانا در جاهاى ديگر هست كاملتر باشد .
هامش
( 1 ) - فهرست نسخ خطى كتابخانهء ملى ص 146 .
( 2 ) - مشخصات نسخهء كتابخانهء ملى تبريز : به خط نستعليق شكسته ، بدون جلد ، اندازه 26 * 19 ، نام كاتب محمد رضى ، كتاب شمارهگذارى نشده است ، تعداد صفحات 254 ، شماره ثبت دفتر كتابخانه 3327 ، اول و آخر كتاب افتاده است ، نوع كاغذ فرنگى ، اين نسخه شامل دو جلد است كه جلد اول از صفحهء 1 تا 169 و جلد دوم از 172 تا 254 است .