احساس خويش را بىپروا بيان مىكند ، در وصف تيمارستان لندن مىنويسد :
« ديوانه چو ديوانه ببيند خوشش آيد . موافق مضمون اين مصرع » « كمترين بنده نيز خود را عارى از آن ناخوشى نديد ! از مشاهدهء حالت ايشان » « هيچ متنفر نبودم . عجب ديوانگى است كه با يك حركت خارق العاده » « از تكاليف دنيوى و اخروى برى ، و از هزارهزار مرارات مستخلص گرديده ، » « و در همچنين مكان باوجود موجود بودن جميع ما يحتاج در راحتاند . »
هرچند خواننده از اين كتاب كه برمبناى يك موضوع سياسى است انتظار لطافت و ظرافت متون ادبى را ندارد ، ولى گهگاه به مطالبى در اين كتاب برمىخورد كه خالى از ظرافت و نكتهپردازى نيست و به كتاب تنوع بخشيده است :
« مسيو كولمن رئيس تجار آنجا كه ميزبان اصيل و آدم بسيار ظريف » « و شوخ بود مىگفت : حالا كه سفارت كبرى از شهر ما مراجعت به پاريس » « مىنمايد ، به اين زودى بمفارقت ايشان هيچ نمىتوانيم خودمان را راضى » « بكنيم ؛ ولى از اين هم مىترسم كه اگر دو سه روز ديگر هم بمانند زنهاى » « ما را از ما دلسرد خواهند نمود ! چنانچه ديشب زنهاى ما به غير از صحبت » « ايرانيها هيچ گفتگوى ديگر نداشتند » ( ص 281 و 382 )
چون تصحيح متن و تهيه فهارس لازم جهت آن را ادارهء كل انتشارات دانشگاه بر عهدهء اينجانبان گذارد ، در اجراى نظر ، به منظور آنكه كتاب به حد امكان صحيح و منقّح به چاپ برسد بجز مراجعه به مصادر و مراجع مختلف از ارشاد استاد مجتبى مينوى و نيز معاضدت آقاى دكتر ابراهيم باستانى پاريزى بهرهمند شدهايم .
كريم اصفهانيان قدرت اللّه روشنى
سفرنامه فرخ خان امين الدوله ( مخزن الوقايع ) ( فارسى ) — صفحة مقدمه 48
مساهمون: حسين بن عبد الله سرابى
صمقدمه ٤٨