موضوعات جالب توجه محسوب مىشود . نامههاى متبادله بين سفير ايران و سفير انگليس ، نامههاى سفير به صدراعظم ، استدلالهاى سفير ايران براى روشن شدن حقايق تاريخى درخور توجه است .
هرچند علت پيش آمدن اين سفر در مقدمهء قبلى به تفصيل آمده است ، و ليكن براى ورود به مطلب اجمالا گفته مىشود :
اساس اين مسافرت بواسطهء پيشآمد مسألهء هرات و تجزيهء نواحى شرقى ايران و جنگهاى معروف بين سپاه ايران و افغان و دخالت دولت انگلستان در اين ماجراست .
فرّخ خان امين الملك خود شاهد بسيارى از پيشآمدهاى مربوط به اين موضوع بود . قسمتى از دورهء خدمت دولتى را در دستگاه عباس ميرزا و محمد شاه گذرانيده و در آغاز سلطنت ناصر الدين شاه از رجال دربار گرديده بود ، و در اين جريانات بر بسيارى از اتفاقات مملكتى اطلاع يافته و فرد مطّلعى شده بود . به احتمال قريب به يقين او ريشهء كار را ميدانست و اطلاع داشت كه عباس ميرزا چه كوششها به كار برده بود تا افغانستان از دست نرود . ميدانست كه محمد شاه با چه كيفيتى خود را به پشت دروازهء هرات رسانيد و چگونه رقابت دو سفير روس و انگليس كار او را دشوار گردانيد .
تا آنجا كه سفير دولت انگليس دولت ايران را تحت فشار قرار داد و قطع رابطهء سياسى نمود و از ايران بيرون رفت و نيروى دريائى انگليس در خليج فارس خارك را به تصرف درآورد . محمد شاه بناچار از گرفتن هرات دست برداشت و آن كار را به وقت ديگر موكول ساخت ، ولى ديگر نه مجال يافت و نه بيمارى به او اجازه داد كه در پى آرزوى خود اقدام نمايد .
فرّخ خان بر قضاياى هرات در زمان ناصر الدين شاه و بهانههاى سفير انگليس ، قضيهء ميرزا هاشم نورى اسفنديارى ، ادعاهاى انگليس در مورد حقوق كسانى كه خود را به آن بسته بودند و امثال اين امور ، كاملا مطلع بود و از اين جهت ميتوانست
سفرنامه فرخ خان امين الدوله ( مخزن الوقايع ) ( فارسى ) — صفحة مقدمه 43
مساهمون: حسين بن عبد الله سرابى
صمقدمه ٤٣