پيشگفتار
كتاب حاضر از نظر موضوع يكى از مهمترين سفرنامههاى دورهء قاجاريه است ؛ زيرا شرح وقايع مأموريتى است مربوط به قضاياى هرات و عقد معاهدات با دول اروپائى ، و از نظر قدمت نيز تا آنجا كه اطلاع حاصل است ظاهرا هفتمين سفرنامهاى است كه در دورهء قاجاريه نوشته شده . نخستين آنها سفرنامهء ميرزا صالح شيرازى بوده است ، و پس از آن به ترتيب : سفرنامهء ميرزا ابو الحسن شيرازى ، سفرنامهء خسرو ميرزا ، سفرنامهء رضا قلى ميرزا فرزند فرمانفرما ، سفرنامهء آجودانباشى و سفرنامهء رضا قلى خان هدايت را بايد نام برد .
از اين شش سفرنامه اولى و سومى و چهارمى و پنجمى شرح سفر اروپا تا لندن است ، و دومى شرح سفر روسيه ، و ششمين شرح سفر خوارزم . سفرنامهء رضا قلى ميرزا در دست طبع است ، و چهار سفرنامهء ديگر هنوز چاپ نشده است . سفرنامهء رضا قلى خان هدايت را نيز « شارل شفر » مستشرق فرانسوى بطبع رسانيده است .
ناصر الدين شاه از نظر علاقهاى كه بشناسائى ممالك و شوقى كه در آشنائى به طرز حكومت آنها داشت به مأمورين خود در خارجه دستور ميداد كه در حدود امكان وضع جغرافيائى قلمرو مأموريت خود را تحقيق و به صورت كتابى جمعآورى كنند . از آن جمله است جغرافياى روسيه كه بوسيلهء مرحوم حاج ميرزا محمد خان مجد الملك در اوائل پادشاهى ناصر الدين شاه و در زمان صدارت امير كبير نوشته شده و در كتابخانهء مجلس شوراى ملى محفوظ است . كتاب حاضر هم در حقيقت اثرى است از همين نوع ، در دو جلد و مشتمل بر شرح وقايع مسافرت فرّخ خان و يك ضميمه در جغرافياى اروپا و تشكيلات ادارى كشورهاى اروپائى .