آنها را از مملكتى مىآورند و بيشتر ضروريات ايشان از قبيل پشم و پنبه و شكر و برنج و ادويه و قهوه و گندم و جو و ساير حبوبات و پاره [ اى ] ميوه و نباتات را از ينگىدنيا مىآورند . قبل از اينكه در ينگى دنيا اين قبيل اشياء به عمل آيد همين متاع و ضروريات را از هندوستان مىآوردند و مبالغ كلى منافع و معاملهء آن مىشد اكنون در ينگىدنيا خود به عمل مىآورند مثقالى متاع هندوستان را خود محتاج نيستند و نميآيد از آن جمله برنج و زنجبيل ينگىدنيا اينقدر ممتاز است كه نهايت ندارد .
و يحتمل « 1 » چون برف سفيد است از غايت نزاكت و لطافت در دهان آب مىشود . ساير متاع ديگرش همى در كمال امتياز است و اينقدر به عمل مىآورند كه كفاف خود را كرده كفايت انگلستان و فرنگستان را مىكند
اما چيزى كه كفايت نمىكند و از هندوستان به مملكت انگلستان مىآورند منحصر به پنبه است كه هر روزه متصل بهم جهاز پنبه از هندوستان به انگلستان مىآيد « 2 » . ولى چنان است اسباب و اوضاع هركارى و بافتن هر پارچهاى را از بخار آتش « 3 » آسان كردهاند كه پنبه را از هندوستان خريده پنجماه كرايه كشتى مىدهند و در روى دريا آن پنبه مىآيد تا به لندن ميرسد تنخواه « 4 » عشور و ماليات آنكه بيرون رود مزد رشتن و بافتن كه محسوب گردد دوباره آن پارچه و چلوارى كه از آن پنبه به عمل
هامش
( 1 ) - نسخهء مجلس : اين كلمه را ندارد .
( 2 ) - اصل و مجلس : روانهء انگلند مىنمايند .
( 3 ) - اصل و مجلس : بواسطهء اسباب بخار .
( 4 ) - اصل و مجلس : آنگاه