سواى همان كوكب هيچ نميديديم . در دوربين كه ملاحظه ميكرديم آن كوكب رخشنده و تابان به نظر مىآمد بطريقى كه زياده ممكن نبود كه در آن نگاه كنى و نزديك به آن ستاره كوكب رخشندهء كوچكى بفاصلهء نيم ذرع ملاحظه گرديد كه دور آن كوكب رخشنده متحرك بود و بيان نمود حكيم كه در سر شب اين ستاره در عرض ساعات از شب به طرفى از اطراف آن كوكب رخشنده واقع است و محسوس است كه آن هم مثل اين كره زمين است كه به اطراف آفتاب مىگردد و هريك از ثوابت مشخص است كه آفتابى خواهند بود كه به اختلافهم « 1 » هريك سياراتى چند متعلق دارند و هر سياره مثل اين عالم مخلوقاتى بىمنتها و بىحدوحساب دارد و اين كرهء ارض با مخلوقاتش در نظر مخلوقات سيارهگان ديگر مثل كوكبى بدون تشكيك جلوه خواهد نمود . سبحان اللّه مالك الملك . بارى اگرچه لذتى بىاندازه از آن علم و تماشا حاصل نموديم و ليكن به جهت ابر ممكن نشد كه زياده از اين تماشا كرده باشيم ابر روى آسمان را گرفته تمام ثوابت و سيارهگان پنهان گرديدند .
پذيرائى در منزل منجم
آن حكيم ما را در مجلس خود برده چاى و شيرينى به جهت ما آورده و اسباب و دستگاه آن حكيم را ملاحظه ميكرديم هوش از سر ما بدر رفته اينقدر اوضاع و آلات در نزد او از هر چيز جمع آمده بود كه محاسب عقل از حساب آن عاجز گشته يك بيك اوضاع و اسباب آن حكيم را تماشا ميكرديم .
هامش
( 1 ) - نسخهء اصل و مجلس : على اختلافهم .