ملاحظه كردهايد مشخص كردهايم آن برآمدگى و حبابى كه شما ميبينيد در روى ماه اول كوههاى بسيار عظيم است كه آفتاب بر او تابيده چنان مينمايد و اطراف كوه آن خطوط سياهى دامنهء كوه است كه آفتاب آنجا را نميگيرد و كوه سايه بر آن انداخته است و پاره [ اى ] نقطهء سياهى كه بر روى حبابها مشخص مىشود آن جبالى است كه معدن آتش است و متصل بهم دودى سياه از بالاى آن معادن متصاعد مىگردد و نقطههاى سياه علامت دودند و بس و اما آن خط سياهى كه در آخر ماه باندازهء وجبى كشيده است آن علامت دو كوه بسيار عظيم است كه مقابل يكديگر كشيده شده است و بين الجبالين درهء عظيمى واقع است كه آفتاب در آنجا نمىتابد لهذا آن خط سياهى در آخر قمر ظاهر است .
بارى از اينكه هوا ابر بود و گاهگاهى حايل مىگرديد زياده از اين ميسر نگشت كه ملاحظه شود از مسافت زمين تا به ماه از وى سؤال نموديم كه چقدر راه مىباشد ما را در اوطاقى ديگر برده كه دوربين بسيار بزرگ به تركيب بسيار غريبى در آنجا نصب بود و بر سر آن دوربين پيچى قرار داده بودند كه از يكطرف مىپيچانيدى آن دوربين در يكديگر رفته به اندازهء چاركى مىشد و از يك طرف كه مىپيچانيدى لوله [ اى ] چند از دوربين درآمده ده ذرع بلند مىگرديد و خطوطى بىحساب بر طول آن دوربين كشيده مراتبى چند قرار داده بودند . سرجان حمس « 1 » حكيم گفت كه اين دوربين در وقتى كه در يكديگر فرورفته باشد پنج ميل
هامش
( 1 ) -James South. ف . در رموز السياحه : سرجان جمس .