غرباست و اين اسباب و خدام را آماده و مهيا دارد و اين ساعت ميداند
شگفتى از كار مهمانخانه
كه از اطراف بلاد ميهمان و عرابان در همين وقت وارد به او خواهد شد و زياده از بيست و پنج دقيقه هم مهلت توقف ندارند بنابراين خود را مهيا داشته مأكولات را حاضر مىكنند تا به جهت اشخاص معطلى نباشد و ازين قبيل در همين معموره اكسده پنجهزار نفر ميهماندار دارد و پنجهزار دست همچنين عمارت مىباشد كه هريك در روزى دويست تومان مخارج كرده پانصد تومان منافع مىكند و پول در نزد ايشان مثل خاك و سنگ خرج مىشود . بارى ما را هريك هريك عليحده منزلى دادند .
بعد بر سر ميز رفته نهارى صرف [ كرديم ] و چهار ليرا كه عبارت از هشت تومان عجم باشد داديم و بيرون آمديم . همه آن كثرت به همين قسم پول به صاحب خانه دادند در دقيقه جوالى از اشرفى پر كرده بازيافت نمود .
و در آنجا كه ما پياده گشتيم گارى و عرابان سركارى توقف نكرده چون بلندن ميرفت روانه شده بود و ما از اينكه ميخواستيم بدون اخبار از آمدن خود بلندن نرفته باشيم اندكى توقف كرده بعد از صرف نهار عرابان ديگرى آماده بدر خانه حاضر گشت و ترتيب فرنگستان چنان است كه اگر شخصى دو كرور اسباب و اوضاع داشته باشد و در هر ساعتى كه بخواهد بهر مملكت و منزلى كه مسافت آن بهزار ميل باشد برود در خانه نشسته زنگى كه متعارف است بجهة اخبار خدامين زده خادمى حاضر مىشود ميگويد كه من با اين اوضاع پنج دقيقه ديگر ميخواهم بفلان مملكت بروم بعد از انقضاء پنج دقيقه هرقدر كه بخواهد عرابان
سفرنامه رضا قلى ميرزا نايب الاياله ( نوه فتحعلى شاه ) ( فارسى ) — صفحة 336
مساهمون: رضا قلى ميرزا نايب الاياله
ص٣٣٦