كارهاى ناروائى هرگز هماهنگى ندارد و امام نميتواند دست به هرگونه اسباب چينى و سياستى كه مخالف اصول اسلامى است بزند هر چند كه پيروزى قاطع او در انجام چنين ناروائيهائى باشد و ما به زودى در اين مورد به شرحى گستردهتر در فصل صلح امام خواهيم پرداخت .
( 1 ) 2 - در اين نامه علل اساسى شكست ظاهرى امير المؤمنين ( ع ) و پيروزى معاويه بيان و بررسى شده است مهمترين علت اينكه ، امام به اجراى سياست برابرى و عدالت مىپرداخت و همهء مسلمانان را در پخش غنائم و درآمد بيت المال ، يكسان مىشمرد و هيچكس را بر ديگرى برترى نمىداد زيرا اسلام بتساوى همگانى فرمان داده بود و تعليمات دادگرانهاش بين سياه و سفيد تفاوت نمىگذاشت و ديوارههاى امتياز بين توانگران و ناتوانان را در هم مىكوبيد و مردم را بگفته پيامبر همچون دندانههاى شانه قرار داد كه همه آنها فرزندان آدمند و آدم از خاك است و كسى را بر ديگرى برترى و امتيازى جز به پرهيزكارى و شايسته كارى و كفايت نيست .
على ( ع ) چنين سياست عادلانهاى را پيروى ميكرد و در چنين راه روشنى گام برمىداشت تا اينكه بهترين نمونهء عالى دادگرى بشمار آمد و پيشواى عدالت انسانى گرديد .
از جمله مظاهر حكومت دادگرانهاش ، بخششى متساوى بين بانوئى قريشى و كنيزى گمنام بود كه خشم آن بانو را برانگيخت و به پيش امام آمد و با فريادى پرحرارت و خشمآلود گفت :
آيا در تقسيم مال ، من و اين كنيز را يكسان مىشمارى ؟
امام به او نگاهى سبك كرد و مشتى خاك را برداشت و در ميان مشتش زير و رو كرد و فرمود :
اين خاكها بر هم هيچگونه برترى ندارند .
چنين مساواتى بر مردم گران آمد و برداشت چنين دادگرى
حياة الإمام الحسن بن على ( ع ) ( زندگانى حسن بن على ع ) ( فارسي ) — صفحة 70
مساهمون: فخر الدين حجازى
ص٧٠