شدند . ولايت گيلان كه اهل آنجا با رومى اتفاق كرده گيلانات را به تصرف پادشاه روم داده خان احمد از جانب خواندگار والى گيلان و لاهيجان بوده . در اندك وقتى گيلانات را به تصرف درآورده خان احمد را اخراج بلد فرمود .
قلعهء سيدان كه امير حمزه خان تصرف كرده بود و دم از سلطنت مىزد و استقلال بسيارى داشت . چون قلعهء مزبوره بسيار مستحكم و تدارك قلعهدارى و آذوقهء زيادى داشتند ، قدرى طول كشيده به تدابير صايبه و استمالت به تصرف درآوردند .
ولايت مازندران كه در ميانهء ملوك آنجا قسمت كرده بودند و هميشه محل نزاع و جدال بوده مدتى اوقات صرف كرده ، چون به جنگ اشكالى داشت ، به تدابير و استمالت ملوك آنجا داخل ممالك محروسه نموده ، بعد از آن به تدريج هر يك را به دست آورده ولايت را تصرف نمود .
ولايت لرستان ، با لشكر بسيار بر سر آن ولايت رفته ، مكرر محاربات عظيمه كرده تا آنكه بالاخره شاهويردى خان عباسى والى لرستان را به دست آورده به جزاى خود رسانيده ، اشراف و سركشان آن ولايت را قلع و قمع نموده ، ولايت لرستان تمام را به تصرف درآورده .
ولايت خراسان كه عبدالمؤمن خان اوزبك تصرف نموده بود ، بعد از فتح لرستان به ايلغار تمام و لشكر بسيار روانهء خراسان گرديده ، چون نزديك رسيده خبر كثرت قشون قزلباش و تدارك نواب گيتى ستان به اوزبكيه رسيده تاب مقاومت در خود نديده اوزبكيه كوچ كرده . نواب گيتى ستان نيز ايلغار كرده در پل سالار راه هرات خود را به دين محمد خان همشيره زادهء عبد المؤمن خان رسانده « 1 » جنگ شده . دين محمد خان تير خورده به قتل رسيده . جمع كثيرى از اوزبكيه كشته شده ، عبد المؤمن گريخته . آخرالامر خراسان به تصرف اولياى دولت قاهره درآمده . [ 382 ]
ولايت مرو شاه جهان كه نور محمد خان ولد ابو المحمد خان كه ابتدا از جانب نواب سكندر شأن والى مرو بوده ، در ثانى در ايام هرج و مرج خراسان در مقام طغيان برآمده مرو را تصرف نموده ، بعد از فتح خراسان موكب همايون متوجهء مرو شده ، نور محمد خان را بيرون آورده تنبيه كرده مرو را تصرف نموده ، از آنجا مراجعت كرده قلعهء نساوابيورد را نيز در آن سال به تصرف درآورده قلعهء درون را نيز در آن سفر گرفته خراسان تماما در آن سفر به تصرف درآمده . « 2 »
دار السلطنهء تبريز ، در سنهء 1011 ق / 1603 م با لشكر ظفر وارد تبريز گرديده با
هامش
( 1 ) - ملى و آ : رسيده
( 2 ) - ملى : درآورده