ض ضراء : سختى ، مقابل سراء ( منتهى الارب ) .
ضراب : با كسى شمشير زدن ( دهخدا ) .
ضراعت : فروتنى نمودن ( دهخدا ) .
ضروريات سته : نزد اطباء عبارت است : از هوا و ماء و نوم و يقظه و مأكولات و مشروبات ( دهخدا ) . « چون يكى از اسباب تمدن از ضروريات سته آب است » ( ص 338 ) .
ضمن گردانيدن : اضافه كردن ، افزودن ( دهخدا ) .
ضنت : بخل ( دهخدا ) .
ضوارى : درنده ( المنجد ) سباع ضوارى ( ص 124 ) ددان درنده .
ضيغم : شير بيشه ( منتهى الارب ) .
ضيم : ظلم ، ستم ( منتهى الارب ) .
ضيمران : شاه اسپرغم ، ريحان دشتى ، پونهء لب جوى ، گل بستانافروز ( دهخدا ) .
ط طارم : خانه را گويند كه از چوب سازند همچو خرگاه و غيره ، بام خانه ، گنبد ( برهان ) .
طارى : ناگاه در آينده ( منتهى الارب ) ، عارض و ظاهر شونده ، ( دهخدا ) . - در اين اثنا عرض مرضى طارى شد » ( ص 731 ) .
طاقيه : نوعى كلاه بلند مخروط شبيه به كلاه فعلى درويشان ، عرقچين ( دهخدا ) .
طالح : ضد صالح ( منتهى الارب ) ، مرد بدكردار ( غياث ) .
طامه : روز قيامت ، بلا كه غالب و فوق همهء بلاهاست ( منتهى الارب ) .
طامهء كبرى : حادثهء بزرگ ، كارى سخت ، روز قيامت ( دهخدا ) .
طايله : فايده ، سود ، نفع ( منتهى الارب ) .
طبرخون : بيد سرخ ، عناب ( برهان ) .
طراز : نقش و نگار و زيب و زينت ( برهان ) .
طرح دادن : ( در بازى شطرنج ) : در كنار نهادن و معزول از عمل كردن حريف قوى يك يا چند از سواران خود را تا حريف ضعيف با او برابرى تواند كرد و بيشتر اين كار را براى تحقير حريف كنند ( دهخدا ) .
- اسبى و رخى طرح مىداد ( ص 592 ) .
به طرح ريختن : نقشهكشى ، پىريزى ، و پىافكنى ، « پير حاجى كوكلتاش قلعهء دزفول را به طرح ريخته به جانب شوشتر گريخت » ( ص 293 ) . « سير - جانيان از محاربه و مقاتله به تنگ آمدند تا غايتى كه بارهء بيرون را به طرح ريخته در قلعهء كوه گريختند » ( ص 442 ) . و فروختن جنسى به زور به رعايا ( غياث اللغات ) .
طرفه : بازيگر ، مشعبد ( آنندراج ) .
- مشعبدان چابك طرفات ( ص 471 ) .
طرى : تازه و تر ( منتهى الارب ) .
طعان : نيزه زدن با يكديگر ( منتهى الارب ) .
طغرا : القابى باشد كه بر سر فرمان پادشاهان
زبدة التواريخ ( فارسى ) — صفحة 1021
مساهمون: سيد كمال حاج سيد جوادى
ص١٠٢١