عصفور : گنجشك نر ( نفيسى ) .
عطفه كردن : در تداول جنگهاى قديم ، ناگهان بازگشتن سوار و يا كژ بر دشمن تاختن ( دهخدا ) .
عظام : جمع عظيم : بزرگ و كلان ( منتهى - الارب ) بزرگان ، « از ترتيب جلايل و عظام امور فارغ آمد » ( 204 )
عظام : عظام شكرههاى طغرال و . . . ( ص 125 ) استخوانها ، از عظم .
عقارمى : خمر ، باده ( دهخدا ) .
عقايل : ج عقيله : گرامى از هر چيزى ( دهخدا ) .
عقبات : ج عقبه : راه دشوار در كوه ( غياث ) . گردنه ( معين ) .
- بعد از عبور از آب ارس عقباتى كه با سدره پهلو مىزد ( ص 767 ) ، روى به عقبه هندوكش آورد ( ص 193 ) .
عقبه : عقبات .
عقوق : نافرمانى كردن كسى را كه حق او بر تو واجب باشد ، تضييع حقوق ابوين ( دهخدا ) .
عكازه : عصاى داراى نيزه ، عصاى صليبدارى كه كشيشان گاه بر دست گيرند ( نفيسى ) ، كنايه از مناصبى كه شخص به دست مىآورد ( دهخدا ) . « و دواعى عاطفت خسروانه كه عكازهء شهريارى است » ( ص 336 ) .
علفه : آنچه پادشاهان براى پذيرايى سفرا و لوازم نگاه داشت ايشان و ملازمان و اتباع و دواب ايشان به مصرف رسانند ( دهخدا ) .
على الانفراد : انفرادا ، جدا ، به تنهايى ، يك تنه .
على الرسم : به رسم ، چنان كه رسم است ، بر حسب مرسوم ( دهخدا ) . « خدمتى على - الرسم ترتيب داده » ( ص 619 ) .
عمدت : آنچه تكيه نمايند بر آن ، آنكه بر وى تكيه كنند و كار سپارند ( منتهى - الارب ) ، بزرگ و كلان ( نفيسى ) .
عمومت : عم گرديدن ( منتهى الارب ) « نسبت عمومت و خولت در ميان ايشان راحج مرجوحى است » ( ص 289 ) .
عميمه : تمام و همه را فراگيرنده ( غياث ) .
عنا : زحمت ، رنج ، مشقت ( نفيسى ) .
عنانريز : لگام سست كردن و تاختن ( نفيسى ) ، سخت بشتافتن ، سخت شتابان رفتن ( دهخدا ) .
عوارف : ج عارفه : بخششها ( آنندراج ) .
عواصف : ج عاصف : بادهاى سخت و تند ( غياث ) .
عوان : سخت گيرنده و ظالم و زجركننده ، سرهنگ ديوان سلطان ( آنندراج ) .
عود قمارى : از انواع عود است كه از قمار كه سرزمين سفالهء هند باشد آورده مىشود و يك قطعهء آن تا نيم رطل وزن دارد ( دهخدا ) .
عون : مددكارى ، دستگيرى ، حمايت ، اعانت ( نفيسى ) .
عويل : بلندآوازى در گريه و فرياد ( نفيسى ) .
عيبه : زره ، جامهدان ، بقچه ، گرههاى زره ، حلقههاى زره ( المنجد - منتهى الارب ) .
عين الكمال : چشمزخم ، يعنى نظرى كه به چيز زيبا و خوش ضرر برساند
زبدة التواريخ ( فارسى ) — صفحة 1024
مساهمون: سيد كمال حاج سيد جوادى
ص١٠٢٤