دو خواجهسراى و ميان طناب بر بكرهئى « 1 » بود كه چون طناب را بكشيدند ، آن پرده پيچيده شد [ به ] مثل حصيرى كه درپيچند به مقدار يك قد مردى ( 1 ) و پادشاه بيرون آمد و سازها مىنواختند . چون پادشاه بر تخت بنشست ، همه خاموش شدند و بالاى سر پادشاه به ده گز بلندى كله بسته بودند كه بزرگى آن به ( 2 ) مقدار سايبانهايى چهارده گزى باشد از اطلس زرد و چهار اژدر كه با هم در حملهاند ، بر آن باسمه « 2 » زده .
چون پادشاه بر تخت نشست و قرار گرفت ، ايلچيان را نزديك تخت بردند و فرمودند كه سر بر زمين نهيد . پنج كرت سر بر زمين نهادند . پس اشارت كرد كه ايشان را بنشانيد . هريك را به جاى او پيش شيرها كه نهاده بودند ، بنشاندند و غير آنكه بر شيرها بود ، ساعت به ساعت آشها و گوشتهاى بره و قاز ( 3 ) و مرغ و دراسون آوردن گرفتند و بازيگران به بازى درآمدند . اول جماعتى پسران چون ماه مثل دختران سرخى و سفيده بر روى ماليده و حلقههاى مرواريد در گوش كرده و جامههاى زربفت ختايى بوشيده و نخلها و گلها و لالههاى « 3 » ملون كه از كاغذ رنگين و ابريشم بسته بودند ، بر دست گرفته و بر سر خلانيده « 4 » بر اصول ختاييان رقص كردن گرفتند . بعد از آن دو پسر قريب به سن ده سالگى بر بالاى دو چوب معلقها زدند و انواع بازىها كردند .
بعد از آن شخصى به ستان ( 4 ) خفتيد و پاى خود بالا داشت و چند نى بزرگ بر كف
هامش
( 1 ) . ش : قدم دى ( ؟ ) .
( 2 ) . ت : اين ، ش : چون .
( 3 ) . ش و ت : غاز .
( 4 ) . ل : بر آستان .
( 1 ) بكره : چرخ چاه و آن چوبى گرد باشد كه بر آن جويچه مانندى كنده و رسن بر وى گذاشته آب كشند ( منتهى الارب ) اما بنا به نوشته حاشيه راه ابريشم شماره 96 ص 68 بايد « بركه » باشد به ضم اول اصطلاح جراثقال اما در همه نسخ بكره است .
( 2 ) باسمه : ماخوذ از تركى : چاپ ، ( نفيسى ) اين كلمه مبين چاپ تصاوير و احيانا حروف بر پارچه يا كاغذ است ، باسمه يكى از اصطلاحات مربوط هنر نقاشى در تمدن اسلامى هم محسوب مىشود و به معناى اينست كه : هرگاه مقواى منقوش كه داراى گل و برگ تشعيرى باشد و به تناسب حاشيه صفحه رنگ زده شود باسمه ناميده مىشود يعنى با قالبهاى زده شده گل و برگ حاشيه چاپ و از نقش مىپذيرد . مايل هروى - لغات و اصطلاحات فن كتابسازى ص 125 .
( 3 ) لالهها : اينجا منظور لاله خيرى يا لاله ختائى كه گل شقايق چينى است باشد ( حاشيه 99 ) .
( 4 ) خلانيدن : درج كردن ، نشاندن ، داخل كردن ( نفيسى ) .