مملكت را فرو گرفت كه مبانى امن و استقامت بأسرها ( 1 ) « 1 » خراب شد . جز نسيم صبا كه بضاعت از عطّار چمن داشت هيچ رهگذرى به تجارت شد و ( 2 ) آمد نمىتوانست كرد و جز صبح كه در راه يقين دم از صلح و صفا زند زر و جواهر به صحرا نمىتوانست آورد .
بيت
صبح از نهيب قهرت يكدم نمىزد الّا * گر تيغ مهر بودى اندر برش حمايل ( 3 ) « 2 »
و چون به حكم « ماله دار و لا عقار » « 3 » هيچ يك را در آن مملكت چندان ملك نبود كه بدستى « 4 » برآن نهند و بر مضمون « ماله فراش و لا رياش « 5 » » هيچ كدام به چندان قماش قادر نه كه نظر برآن اندازند . رقم تصرّف بر نواحى و بقاع كشيدند و داغ اختصاص بر بقاع و رباع نهاد [ ند ] . ديهها و ضياع مسلمانان را به غصب تملّك نمودند و اجناس و متاع خلايق را به غارت و اسيتلا به دست فرو گرفت ، چنانچه از جور و اعتساف ايشان فرياد و استعانت رعايا به عيّوق رسيد .
چون امير محمّد مظفّر از استخلاص قلعهء بم فارغ شد ، رأى منير بر مشاهدهء اين صورت كه شرار شررش به اطراف ممالك متطاير « 6 » شده بود اطّلاع يافت و ضمير مباركش ( 4 ) بر شمّهئى از معاش ناپسنديدهء آن طايفه واقف گشت ، هرچند كثرت اعداد قبايل و بسطت امداد متجنّدهء ايشان معلوم داشت امّا دانست كه با قلّت تميز ايشان جز به حكم سيف و سنان مفيد نيايد . عزيمت همايون بدان جازم شد كه گلبن مملكت را از خار ( 5 ) تعرّض آن طايفه پاك گرداند تا غنچهء مراد بشكفد . عساكر منصور را جهت اطفاء اين ( 6 ) نايره ( 7 ) مثال فرمود و رايات ظفر پيكر را براى دفع اين ( 8 ) حادثه مثال داد و در اين نهضت ركن الدّين محمود بن الرّشيد كه از صناديد وزراى زمان به صنوف فضايل و
هامش
( 1 ) - ت : ندارد .
( 2 ) - ت : ندارد .
( 3 ) - م و ل : بيت را ندارد .
( 4 ) - ت : مبارك .
( 5 ) - ت : خاربه .
( 6 ) - ت : آن .
( 7 ) - ت : نار .
( 8 ) - ت : آن .
( 1 ) بأسره : همگى ، دست جمعى ( جامع ) .
( 2 ) اين بيت در مطلع نيست . ص 199 .
( 3 ) نه منزل دارد و نه ملكى .
( 4 ) بدست : وجب ( آنندراج ) .
( 5 ) نه فرشى دارد نه لباس فاخر .
( 6 ) متطاير : پراكنده ( لغتنامه ) .