خيلى ديدنى بود ، نهار خورده با جنرال كرولمان مهماندار در كالسكه نشسته رفتيم به اكسپوزيسيون ، مجد الدوله و چند نفر از پيشخدمتها همراه ما بودند ، در آنجا كنط آلطن كيرچن (
Conte alten Kirchen
) رئيس اكسپوزيسيون و كنط اولنبورگ (
Bourg Conte Eulen
) حاكم شهر حاضر بودند ، ما را پذيرائى كردند ، اجزاء اكسپوزيسيون را معرفى كردند ، گردش كرديم ، زنهاى خوشگل زياد بودند و دور ما را گرفته بودند ، يك صف زن خوشگل ايستاده بودند ، ما يك تفنگ چخماقى را خواستيم امتحان كنيم رو به آنها قراول رفتيم و پايه چخماق را كشيديم ، زنها ترسيدند ، فرار كردند ، فرياد زدند ، خنده شد ، بامزه بود ، بعد تماشا كرديم . از هرجا و هر ايالت هرچه اسباب شكار آوردهاند و متعلق به هركس هست ، دستهدسته عليحده چيدهاند ، همه را ديديم . در اينجا پردههاى نقاشى هم گذاشتهاند ، كار نقاشيهاى حالا كه همه صورت شكار است ، چهار پرده خريديم به پانصد تومان ، بعد از آنجا [ 200 ] به ماهى خانه كه متصل به اين ارانژرى « 198 » يعنى نارنجستان است و نزديك است ، در آنجا همه قسم ماهىهاى كوچك و بزرگ زرد و سفيد و مختلف در حوضهاى بلور ديديم ، تخم اين ماهى را گرفته در همينجا در حوضها و آبهاى مختلف عمل مىآورند و بزرگ مىكنند و بعد مىفروشند ، دستگاه عمل آوردن ماهى است ، از آنجا رفتيم به جائى كه عكسهاى فورى مىاندازند و در آنجا گذاشتهاند ، عكس فورى طورى است كه اسب را در دويدن عكس مىاندازند ، همانطور در حالت دو عكس مىافتد ، يا آدم به هر حالت و وضعى هست فورا عكس او را برمىدارند ، اطاق تاريكى بود ، نمىشد گذاشته « 199 » پشت شيشه از اين عكسها گذاشته بودند آنجا را از پشت روشنى مىدادند ، از شيشه نگاه مىكرديم ، عكسها مىچرخيدند ، ديده مىشد ، مثلا اسب به حالت دويدن يا آدم به حالت دويدن از پيش چشم مىگذشت ، چند عكس تماشا كرديم ، چون خفه و دلتنگ بود نمانديم ، به منزل در عمارت مراجعت كرديم ، امشب در ساعت پنج بايد برويم به عمارت ويلهلمسهو كه در خارج و نزديك شهر است شام رسمى بخوريم ، محل اين عمارت سابقا جاى رهبانها بوده است و موسوم به وايسن اسطاين (
Weisson stein
) بعد در اواخر شكارگاه يعنى عمارت شكارگاه رؤساى هس يعنى دوكها شد و بعد در سنهء 1701 مطابق سنه . . . « 200 »
هامش
( 198 ) .Orangerie: نارنجستان
( 199 ) . در اصل چنين است احتمالا افتادگى دارد .
( 200 ) . سال هجرى مرقوم نشده است ولى 1701 ميلادى مطابق است با سال 1113 - 1112 هجرى قمرى .