جوانهاى خوب ايستاده بودند ، ماژها يعنى غلامبچهها بودند با لباسهاى قرمز طرح قديم زمان فردريك و دستمال گردن بزرگ سفيد ، خيلى خوشگل و مقبول ، اين غلامبچهها پسرهاى صاحبمنصبان و اعيان هستند كه در مدرسه نظامى تحصيل مىكنند و بعد صاحبمنصب مىشوند ، همه به سن سيزده و چهارده و پانزده بودند ، از اين بالاتر نبود ، حقيقت خوشگل بودند . ايشيك آقاسىباشى ، اعيان و صاحبمنصبان دربار همه در جلو افتاده صاحبمنصبان ديگر در اطاقها ايستاده بعضى هم از عقب مىآمدند ، با همين تشريفات از اطاقهاى چند گذشتيم ، من با امپراطور به اطاق امپراطريس رفتيم ، سايرين به اطاق سفيد رفتند كه هريك در جاى حاضر باشند ، در اطاق امپراطريس ده دقيقه مانديم تا شام حاضر شود ، در آنجا غير ما و امپراطور و چند نفر از شاهزادهها كسى نبود ، امپراطور مىرفت و مىآمد ببيند شام حاضر است يا خير ، بالاخره آمد گفت شام حاضر است ، دست خود را گرفتيم امپراطريس دست داد ، امپراطور هم دست زن فردريك شارل را گرفت و رفتيم سر شام ، پسر ملكه انگليس دوك دوايدنبورگ كه ديروز اينجا بود رفته است به هامبورگ به ديدن امپراطريس فردريك كه ما در امپراطور حاليه و خواهر دوك دادنبورك است و از آنجا خيال دارد برود كسينكن به جهة معالجه از آب معدنى آنجا استعمال كند ، ميز شام را در سال بلانش گذاشته بودند . ديگر وضع اطاق ، بزرگى و زينت آن و تجمل و ترتيب اسباب ميز نوشتنى نيست ، خيلى نقل داشت . ما در جاى خودمان كه معين بود نشستيم ، امپراطور در دست راست ما ، امپراطريس در دست چپ بود ، ساير شاهزادهها و خانمها ، در روبرو هم كنط « 178 » بيزمارك و امين السلطان ، ساير وزرا و جنرالهاى آلمان و اشخاص از همراهان امشب با ما آمده بودند و اسامى آنها را كه در صفحه « * » نوشتهايم نشسته بودند .
غذاهاى لذيذ خوردنى آوردند ، چند دور كه گذشت و سرها گرم شد امپراطور گيلاس خود را به گيلاس ديگر زد ، آواز موزيك را كه در غرفه بالا در اين تالار مىزدند قطع كردند ، برخاست ، ما هم برخاستيم ، همه ايستادند ، امپراطور جام شراب را برداشت رو به ما ايستاد ، ما هم رو به او كرديم ، نطق مفصلى به زبان آلمان كرد ، از دوستى با
هامش
( 178 ) . كنت
( * ) . صورت اسامى مدعوين در متن سفرنامه نيست اما عين اين صورت كه بهطور رسمى تهيه و تقديم شاه شده است در مجموعهء ديگرى از اسناد موجود در سازمان اسناد ملى ايران يافته شد ، رجوع شود به تعليقات ، سند شمارهء 28 .