ايستاده تماشا مىكرديم تا وقت حركت شد . نيم ساعت از شب رفته حركت شد . نماز ظهر و عصر را و مغرب و عشا را الحمد للّه تعالى در ترن كردم ، مليجك و ابو الحسن خان با قطب طورى قبله را معين كردند ، به راه افتاديم .
باز باران مىآمد ، شب بود ، جائى ديده نمىشد ، عزيز السلطان ماشا اللّه بازى مىكرد ، اينطرف آنطرف مىرفت ، خيلى ذوق مىكرد و الحمد للّه خوشحال بود . نزديك اطاق ما هم منزل داشت . در استاسيونها كه مىايستيم اول گل اقاقياست و زنبق بنفش و غيره شام را در ترن « 104 » خورديم ، شام بسيار خوبى بود ، خيلى خوب ، الحمد للّه شام خوبى خورده شد . بعد در يك جائى ايستادند ، امين السلطان و مردم پياده شده آنطرف رفتند توى واقون شام خوردند . چون شام خانه مردم جائى بود كه بايد بيايند از توى اطاق ما بروند ، اين بود كه ايستاد و پائين آمدند ، رفتند بالا شام خوردند . كوماندان قطار اين راهآهن كه مخصوصا از پطر مأمور شده است كاپيتن برانت است امروز بعد از طى مسافت زياد با راهآهن به منزل قفقاز سكى رسيديم ، به آتامان قزاق كه اسمش جنرال لئونوف است در توى كالسكه راهآهن به حضور رسيد ، منزل اين آقايان در يكاورنياوار است كه از آنجا تا اينجا دويست ورس راه است ، اينجا به استقبال ما آمده بود . اين شخص بسيار معتبر است ، يعنى منصب اتامانى قزاق خيلى اعتبار در روس دارد . از اينجا هم يك خط راهآهن مىرود تا كنار بحر سياه .
[ روز دوشنبه « 105 » 18 رمضان ]
ما ديشب قدرى بىخوابى كشيديم ، بعد خوابيدم ، صبح كه برخاستم رخت پوشيدم عزيز السلطان آمد بالاى سر ما ، او زودتر برخاسته بود ، ماشا اللّه چشمش حالتش امروز خيلى خوب بود چاى خوردم ، نهار قليانى صرف شد ، هوا آفتاب و كمى ابر بود بسيار سرد بود ، شيشههاى كالسكهها را تمام انداخته بودم . عزيز السلطان ماشا اللّه بازى مىكرد ، همه كالسكهها را مىگشت ، من هم قطار كالسكه را گشتم الى منزل اعتماد السلطنه رفتم ، در را باز كردم ، توى اطاقش تنها لخت شده مثل خرس نشسته بود ، خلاصه بعد اعتماد السلطنه هم آمد قدرى كتاب فرانسه خواند ، امروز دوشنبه « 105 » 18 است [ 93 ] كه اين تفاصيل نوشته شد . من نهار خوب در كالسكه خودم خوردم ، مردم ديگر بايد در استاسيون تخوركسكايا بخورند ، عزيز السلطان گرسنه بود ، بايد او هم وقتى كه مردم آنجا
هامش
( 104 ) . اصل : طرن
( 105 ) . يكشنبه صحيح است .