2
روابط خارجى : آسياى ميانه بعنوان يكجامعهء سياسى با تركيه و ايران و چين و روسيه داراى روابط خارجى نميباشد . سلطان قسطنطنيه را رئيس مذهب و خليفه ميدانند و چون مرسوم بوده است كه هرسه خان تركستان در قرون وسطى از مالك الرقاب خود يعنى خليفهء بغداد بعنوان احترام بيكى از مناصب بزرگ دربار منصوب شوند لذا اين رسم قديمى امروز هنوز بجاى خود باقى مىباشد و اين شاهزادهها در موقع جلوس براريكهء سلطنت خود را موظف ميدانند كه توسط سفارت فوق العادهاى كه به استانبول ميفرستند اين امتياز افتخارى را كه به پيشينيانشان اعطاء ميشد براى خود تحصيل نمايند . و روى همين اصل خان خيوه عنوان « ساقى كبير » و امير بخارا عنوان « رئيس » ( نگهبان مذهب ) و خان خقند عنوان « حسابدار » پيدا ميكنند .
اين مشاغل دربارى هميشه طرف توجه كامل قرار داشتهاند و برايم نقل كردند كه اين صاحبان مقام همه ساله يك بار وظيفهء مرجوع خود را عملا انجام ميدهند ولى ديگر بهيچوجه پيوستگى به استانبول ندارند و نتيجهء ديگرى هم از آن حاصل نميشود . سلطانها هم بنوبهء خود هيچگونه نفوذ سياسى در خانات سهگانه ندارند .
راست است كه از لحاظ سكنهء آسياى ميانه اسم روم ( كه منظورشان تركيه است ) داراى همان اعتبار و درخشندگى رم قديم است و هردو را نظير هم ميدانند ولى شاهزادهها گول اين تخيلات واهى عامه را نميخورند و چنانچه باب عالى مواظب نبود كه هميشه با فرمان اعطاى منصب و « اجازه نماز » هديهاى كه چند صد يا چند هزار « پياستر » ارزش داشته باشد ضميمه نمايد هرگز حاضر نبودند از روى ميل زير بار تفوق سلطان بروند . در خيوه و خقند هنوز فرمان « صاحب اختيار كل » را با تشريفات خاص و ادب و احترام ميخوانند شكر اللّه بيك مدت ده سال در قسطنطنيه