« تنگهء مرغاب » ( رودخانه ) هميشه افغانها و هر قشون متجاوز ديگر را كه قصد داشته باشد از سمت جنوب رو به جيحون پيش برود سخت به زحمت ميندازد . قلاغ قرقى مانع كوچكى پيش نيست كه به آسانى ميتوان به تصرف درآورد ولى هركس بخواهد بخارا را فتح كند بايد بدون ترديد اول ميمنه را از ميان بردارد يا مطمئن شود كه در آنجا با برخورد خصمانهاى مواجه نخواهد شد .
كاروانباشى و تجار عمدهء قافله ما درين شهر از حيث اشكالات گمركى معطلى نداشتند بلكه براى حساب و منافع شخصى از حركت خوددارى ميكردند و ميخواستند در دو يا سه بازار مكارهء اسبفروشى حضور بهمرسانند و از رقابت شديد ازبكها و و تركمنها كه شغلشان پرورش اين حيوان است استفاده نمايند . غالب اسبهاى آنها به هرات و قندهار و كابل و مكرر تا هندوستان هم صادر مىشود . اسبهائى را كه در ايران ميديدم كه رأسى از سى تا چهلدوكا ميفروختند در اينجا ميتوان با صدتا صد و شصت تنقه « 1 » خريدارى كرد . نه در بخارا نه در خيوه و نه در كارشى نظير اين حيوانات را به اين ارزانى نميتوان بدست آورد . بازارهاى مكاره ميمنه نه تنها از لحاظ ارزانى ارزش ديدن را دارد بلكه از اين حيث كه تمام محصولات اين منطقه و اشياء ساخت محلى از قبيل قالى و قاليچه و پارچههائى كه نصف از كرك گوسفند و نصف از پشم شتر بافته شده و توسط زنهاى تركمن و جمشيدى براى فروش عرضه مىشود نيز شايان كمال توجه مىباشد . علاوه برين مقدار معتنابهى هم كشمش و دانهء رازيانه و پسته به ايران و بغداد صادر مىشود . يك « كنتال » دانهء رازيانه در ميمنه از سى تا چهل تنقه ارزش دارد .
پس از هشت روز توقف بسراغ كاروان آمدم تا تاريخ صحيح حركت را بفهمم . قافله همانطور در خارج ديوارهاى شهر برقرار و از جا تكان نخورده بود . از اينكه از صبح دنبال من ميگشتند قدرى متعجب شدم ، معلوم شد شهادت من دربارهء چهار نفر رومى كه
هامش
( 1 ) - 14 تا 15 دوكا : درينجا مقصود دوكاى اطريش است يا مجارستان كه 11 تا 12 فرانك ارزش دارد .
قبلا گفتيم كه تنقهء تركستان برابر با 75 / 0 سانتيم است .