« اندخوى » فعلا در حدود دو هزار خانه دارد كه شهر واقعى را تشكيل ميدهد و هشت هزار چادر ، يا در همين حدود كه بعضى در حومهء نزديك آن و بقيه در واحههاى صحرا متفرق مىباشد . جمعيت شهر را به پانزده هزار نفر تخمين ميزنند .
بيشتر آنها از تركمنهاى ايل « آل على » ميباشند كه با ازبك و تاجيك اختلاط پيدا كردهاند .
البته عدهء تاجيكها خيلى كمتر است . در زمان سابق اندخوى هم مانند « خوارزم » و « قوندوز » در بلخ خانات جداگانهاى تشكيل ميداد ولى موقعيتش در سر شاهراه هرات باعث شده بود كه بيش از كشورهاى ديگر مورد حملهء امراء بخارا و افغانستان قرار گيرد . تا سال 1840 سرنوشت خوبى داشت زيرا روابط خادم و مخدومى آن را با بخارا متحد كرده بود ولى در آن موقع مجبور شد در مقابل سلاح يار محمد خان مقاومت كند و پس از يك محاصرهء چهار ماهه در نتيجهء يك حمله شهر سقوط كرد و مورد غارت قرار گرفت و جز مقدارى خرابه چيزى از آن باقى نماند .
هامش
اول دكتر ولف به بخارا ، يعنى در سال 1822 مفقود الاثر شده بودند . بطوريكه دكتر ولف در حكايات عجيبش شرح ميدهد تاريخچهء مختصر اين سه بدبخت بقرار ذيل است : مسلما موركرفت جوان ممتازى بوده است . او از طرف دولت انگليس مأمور شده بود اول به « لاداك » بعد به كابل و بخارا براى خريد اسب برود چون باتمام تشريفات مخصوص يك سفير كبير مسافرت ميكرد لذا گوترى و تربك را هم كه دو نفر نجيبزادهء انگليسى و هندى بودند بعلاوه سى نفر سپاهى ( سرباز هندى ) و يك دسته موزيك كامل همراه برده بود و حتى يك ارادهء توپ هم همراه داشت . هيچچيز حكايت ازين نميكرد كه اين مرد بخواهد نقشههاى خود را مخفى نگاه بدارد او در تمام طول راه با دست باز خرج ميكرد تا صحيح و سالم به بخارا برسد ، در آنموقع حيدر شاه پدر پادشاه فعلى در آنجا سلطنت ميكرد . اين شاهزاده با احترام زياد او را بار داد ولى باترديد اجازه داد كه تا سمرقند هم پيش برود . آنوقت موركرفت توپى را كه همراه آورده بود به اعليحضرت تقديم كرد . كمى بعد به « آنخوى » ( اندخوى ) رفت و ميگويند در آنجا كشته شد . آنچه مسلم مىباشد اين است كه هيچكدام از آنها به هندوستان بازنگشتند زيرا گوترى و تربك هم در « موزور » كشته شدند . دكتر ولف مىگويد : نفهميدم چگونه « پرهوك »( Le Pere Huc )ممكن است در « لهاسا »( Lassa )پايتخت « تالى لاما »( Talli - Lama )شنيده باشد كه موركرفت در لاداك مرده است . سفرنامه و سرگذشت دكتر ولف صفحهء 348 ( يادداشت مترجم )