من كه در كشگر و يارقند دنيا آمدهاند آنها هم غذاهائى دارند كه بطريق مخصوص خودشان تهيه مىشود ولى نسخهء اين خوراكها جايش فقط در كتابهاى كامل آشپزى تاتار است نه اينجا . در تمام مدت توقفم در بخارا حرارت تقريبا تحمل ناپذير بود .
ولى اگر بليه سختتر ديگرى پيش نيامده بود كه از ترس هميشه مرا بيدار و هشيار نگاهدارد آنقدرها از گرما رنج نميكشيديم و آن مرض « رشته » « 1 » است كه در موقع بروز نزديك بيك دهم جمعيت را مبتلا ميسازد . ترس ازين ناخوشى مرا مجبور ميساخت براى جلوگيرى از آن دائما آب گرم و چاى بنوشم . اهالى محل باينگونه ناخوشيها عادت دارند و در تمام مدت تابستان يكنفر بخارائى همانقدر ازين مرض ملاحظه مىكند كه ما از يك سرماخوردگى ساده . اولين علامت بروز آن خارشى است كه در پا يا ساير قسمتهاى ديگر از بدن احساس مىشود . پس از آن لكهاى ظاهر شده كرمى بضخامت يك نخ از آن محل سر بيرون ميآورد . طول آن غالبا بيك « اون » بالغ مىشود و منتهى در ظرف چند روز بايد آن را بدور آلتى نظير آنكه تار ابريشم را بدور آن ميپيچند يا يك ميخ چوبى كلاف كرد . اين طرز معالجهء معمولى است كه هيچ درد محسوسى ندارد ولى اگر در ضمن پيچاندن كرم قطع شود اطراف موضع فورا متورم ميگردد و بعوض يك طفيلى هشت تا ده عدد بيرون ميآيد و مريض بايد بناچار لا اقل يكهفته بسترى شود و تحمل درد فوق العادهاى را بكند . اشخاص پردل و بردبار در همان موقع بروز و اميدوارند « رشته » را ريشهكن كنند . سلمانيهاى بخارا در اين كار باندازهاى مهارت دارند كه درينگونه موارد مىتوانند جاى جراح را بگيرند و در يك لحظه آن قسمت از گوشت را كه بخارش افتاده برميدارند و پس از آنكه با اين عمل اجمالى كرم بيرون آمد جاى زخم خود به خود در مدت كمى معالجه مىشود . اين مرض كه در بندرعباس ( ايران ) هم بيداد مىكند گاهى در دو تابستان
هامش
( 1 ) -Filaria Medinensis