بود مبصر و شاگرداول بود . امسال هم تصديق كلاس شش را گرفته و به مدرسهء دار الفنون به كلاس هفت مىرود . بهمن در درس خودش سالى يك كلاس بالا رفته و اميدارم يكى از فضلاى مملكت ما شود « 1 » .
بعد مثل مور و ملخ نوكرها و رعيتها به قلعه جمع شدند . ما از آنها احوالپرسى كرده بعد داخل حياطخلوت و بالاخانه شديم . شام خورده و استراحت كرديم .
محصول امسال
چهارشنبه 21 تيرماه - معلوم شد كه هيچ شروع به درو گندم نكردهاند و به من دروغ نوشته بودند . فقط براى اينكه به حمد اللّه امسال آب قنات و رود كوريجان زياد بوده محصول آنها بهتر از ساير دهات شده است . چون خرمنگاه آنها وسعتى نداشته و جو كوبيده و حاضر بوده مرا خواستهاند كه جو را بردارم كه براى گندم آنها جاى وسيعى باشد . نكتهء ديگر هم اين بود كه سال گذشته به واسطهء كمى محصول تقريبا در همدان نيمچه قحطى بوده . چنانچه تا يك ماه قبل گندم سى تومان [ بود ] ، جو وجود نداشت ، قيمت كاه دوازده تومان رسيده بود . گرسنه بودند . من بيايم خرمن جو را بردارم تا خودشان از گرسنگى نجات يابند . به حمد اللّه محصول آنها خيلى خيلى خوب است و اميدوارم كه امسال مثل پارسال رعاياى اين قريه مبتلاى قحطى نشوند . اما آنچه مىشنويم كه حقيقت دارد محصول همدان خوب نيست . به واسطهء نيامدن باران ديم نيست ، آبى به واسطهء سرماى بىموقع فاسد شده است . گمان مىرود كه روىهمرفته محصول امسال كمتر از پارسال باشد . چنانچه الان روى به ترقى نيست .
آفت امسال ( كرم و شته )
بعلاوه امسال يك كرم و شتهاى ناگهانى در تمام ايران پديد آمد كه تمام صيفىجات را خورده . اين كرم كوچك است و رنگ آن سبز است . سواى گندم و جو همهچيز را خراب كرده . بدتر از همه براى كارخانههاى قندسازى [ است ] . آنچه چغندر كاشته بودند از بين برد . اين هندوانه و خربوزه و خيار و غيره كه فعلا در دهات موجود است دفعهء دوم و سوم است كه كاشتهاند تا خدا چه خواهد . حال كه تابستان شده و اين كرم و شته تخفيف يافته . باز طلوع كند يا موقوف شود با خداوند تبارك و تعالى است . اين كرم و شته تاكنون
هامش
( 1 ) - در 1321 به سلامتى مهندس شيمى شد . فعلا در وزارت پيشه و هنر مشغول خدمت است . ( يادداشت از نويسندهء خاطرات )