سردار سپه و سيد ضياء
مشهور بود كه سردار سپه كاغذى از سيد ضياء به شاه نمود كه ديگر ترديدى نماند .
گفتم سيد ضياء ديوانه نبود كه بنويسد . گفت احتمال مىدادند هنگامى كه ميانهء آنها صفا و محبت بود چيزى نوشته كه او براى همچو روزى نگاه داشته بود . هرچه هست اين سرّ ميان شاه و سردار سپه است . درست فاش نشد . درباب مالياتهاى جديد همهجا حرف برخاسته حتى در طهران . مستشارهاى انگليسى هم گفتهاند ما نمىتوانيم اينطور ماليات بگيريم . سردار سپه هم از انگليسها خوب نمىگويد . انگليسها هم چندان كارى ندارند . اسمعيل خان مىگفت ماهى پانصد هزار تومان سردار سپه پول مىخواهد و متصل هم عده زياد و خرج اضافه مىشود .
ساعد الدوله
امروز دويستنفر قزاق به رياست محمد رحيم خان سرهنگ همانكه مأمور جهانشاه خان شده بود به سمت تنكابون از راه الموت رفت . چنين شهرت دارد كه ساعد الدوله فرارا جنگ رفته و با يكعدهء زيادى از آنجا به تنكابون آمده است و اينكه يك خبرى آنجا هست شكى نيست . و الا كمك نمىفرستادند . در الموت هيچچيز نيست . اين قزاق چه به روز رعيت و آدمهاى من خواهد آورد خدا مىداند . كاغذى از هرمز ميرزا رسيده بود عينا درج مىشود :
نامهء هرمز ميرزا
اوضاع سياسى خيلىخيلى تغيير كرده ولى در ظاهر اساس مطلب همان است كه وسايل زندگى براى دولت و مردم فراهم نيست و محيط مملكت از دنيا دورافتاده ، از نقطهء نظر فكر و اخلاق و اقتصاد و غيره . لذا راه علاج باز كردن يك راهى است كه مثل چشمهاى سرشار از منابع خارجى در اين حوض خالى و ويران جريان يابد ، يعنى راهآهن كشيده شود . در آن هم مطلبى است كه فرضا بر اصل آن مقر باشند در شقوق و وسايل تهيهء آن با عدم بصيرت كه از هرگونه مسائل حياتى داريم مطالعه مىنمايم . غافل كه فعلا فرسخى بيست الى بيست و پنج هزار تومان حداقل خرج آن است و سرمايه بايد از خارج باشد . خارج هم صرف ندارد كه چهار پنج سال پول خرج كند براى يك عايدات پنج الى دوازده درصد ( حداقل و اكثر دخل راههاى آهن در دنيا ) . در صورتىكه فعلا از صنايع اروپا و امريكا براى هرسرمايهء جديد محل حاضر هست و فورا پس از يكسال از ده الى