وعده [ اى ] به رشت فرستاده اما خودش ترسيده داخل شهر شود . مىگويند دستگيرى اينها به تعليم و تحريك كوچك خان است . امير مقتدر هم سوار و بعضى از كسان خود را در رشت فرستاده است كه ايمن باشد . عدهء سه هزار نفرى دروغ بود .
كاپيتان پوكوك آمد اسلحه و مهمات زياد خريدارى كرده و در راه است . نمىدانم چه مسألهاى در طهران است كه هدل سن و اسمايث و تمام صاحبمنصبان انگليسى به طهران احضار شدند ، جز ايلنگ ورس كه مانده او گفته بود در اين چندروزه كار يك طرفى مىشود . باز او به اسمعيل خان گفته بود سفير ما گفته كوششها بىجاست ، تا دو ماه ديگر ايران بولشويكى خواهد شد .
ماليات - ميزان فقر ( چراغ روشن نكردن )
از اينجا تلگرافى در خصوص مالياتهاى جديد مثل ساير ولايات به طهران مخابره شد كه مردم فقيرند پريشانند ، به واسطهء اين ماليات همهچيز گرانتر شده ، خوب است معاف فرمايند . اگرچه در اين قبيل مجالس كه قبلا پرگرام آن معلوم شده است مخالفت و حرف زدن بىثمر است ليكن من قدرى مخالفت نمودم . به من جواب دادند شما راست مىگوئيد . البته هرچيز آدم خوب باشد بهتر است تا بد . اما وقتى كه نيست و مردم ندارند چه مىتوان كرد . شما مىدانيد كه نصف اهل اين شهر چراغ روشن نمىكنند جز آن موقع كه غذا مىخورند . در اينصورت و براى آن آدم چه فايده دارد كه كوچهاش با چراغبرق روشن باشد يا نباشد . پولى كه بدهد و يكجاروب براى تميزى منزلش بخرد نيست ، چه حاجت به آب جاروى خيابان دارد . پس بيايند اول درون خانهها را معمور كنند . آنوقت به خارج خانه بپردازند . چراغى كه در خانه رواست در مسجد حرام است . دولت اول خرجها را كم كند ، كار و درآمد براى مردم تهيه كند كه يك فاضلى كم يا زياد براى مردم باشد تا بتوانند از آن فاضل اين مالياتهاى ديگر را بپردازند . كسىكه شكم خودش و عيالش گرسنه است اصلا چشمش اين نظافات را نمىبيند و هيچ مايل تفنن نيست . كسى كه شب ميان طويلهء گاو و خر و گوسفند همآغوش و همبستر است يا ميان زباله غوطه مىخورد تفرج باغ عمومى چه لذت به آدم مىدهد .
عوارض نواقل
اين تلگرافات پيش برود يا نرود كار نداريم ، چيزى كه هست من سابقا هم نوشتم پريشانى مردم زياد است . فقروفلاكت سرتاسر ايران را فراگرفته و جز فكر و تهيهء رزق خود به كار ديگرى نمىرسند و نمىتوانند برسند . اگر يك پولى مقدمتا بود و مردم به كار