بصيرت در قضاياى شرقى استحضار دارند به هيچوجه قابل مقايسه با اشكالات دول اروپائى نمىباشد . ما در مساعى و اقدامات دولت ايران از صميم قلب اظهار همدردى مىنمائيم . ولى دولت مشار اليها بايستى مدارى را كه از اين به بعد مملكت مزبوره در اطراف آن گردش خواهد كرد تعيين نمايد . اگر دولت ايران واقعا مايل به اجراى قرارداد مىباشد بايد اطمينان داشته باشد كه ما موافق سهم و حصهء خود عمل خواهيم نمود .
ولى اگر خط سير خويش را ترجيح مىدهد و به منابع ثروت خود تكيه مىكند ما نمىتوانيم زاجر و مانعى در راه وى قرار دهيم و لهذا مسئوليت به عهدهء خويش واگذار خواهد بود نه بر عهدهء ما .
نقشه با كمال فكر و مطالعه طرح شده است كه به وسيلهء تغييرات پياپى قضيهء ايران به قسمى كه موافق با ادامهء وجود ملى و استقلال آن و در عين حال هم از منافع خودمان صرفنظر نشده باشد حل و تصفيه گردد . هرگاه در عين هرجومرجى كه تمام مشرق زمين را تهديد مىكند ما بتوانيم يك مملكت اسلامى [ را ] كه داراى شعائر عظيم و دوستى قديمى با انگلستان مىباشد مساعدت نمائيم كه تماميت ، سرحدات و استقلال خود را مصون نگاه دارد من به مسئوليتهائى كه بر عهده گرفته و مصارفى كه متحمل شدهايم چندان اهميتى نمىدهم . اما آقايان عظام طرفين بايستى تعهدات و اجباراتى قبول كنند نه يكطرف و لهذا ما نمىتوانيم فقط براى حسّ احسان و يارى به ديگران مسئوليت خود را تا ابد ادامه دهيم . در حقيقت ايران هميشه بايستى به يارى و مساعدت ما مقدرات خويش را تعيين نمايد . انتهى .
- 2 - ايران در سال يونتئيل « 1 »
اول حمل 1297 - 9 جمادى الثانيهء 1336 الى اول حمل 98 - 19 جمادى الثانيهء 1337
( تاريخچهء اجمالى )
« از نقطهنظر تقسيمات نظرى و عملى و تناسب محيط تاريخچهء سال گذشته به دو قسمت منقسم مىشود . قسمتى از اول حمل مطابق جمادى
هامش
( 1 ) - روزنامهء ايران - شمارهء 408 ( سال سوم ) - 5 شنبه 24 جمادى الثانى 1337 - 6 حمل 1298 - 28 مارس 1919 .