بنگريد مشاهده خواهيد فرمود كه براى جنگيدن با بالشويكها در ايران يا نقطهء ديگر مأمور نگشتهاند . سياست يا نيت ما نيز بههمين طريق مىباشد . دفاع ايالات شمالى ايران بر عليه تجاوز ورود بالشويكها به خاك آن مملكت بر عهدهء ديويزيون قزاقى كه چند نفر از ناطقين كرام ذكر كردند واگذار شده بود و نفرات آن عبارت از چند هزار نفر ايرانى كامل السلاح بودند كه به واسطهء داشتن يك نوع لباس نظامى شبيه به قزاق روسى به اسم قزاق معروف گرديده سالهاى متمادى صاحبمنصبان روسى ديوزيون مزبور را تشكيل داده و هنوز مقام صاحبمنصبى آن را داشتند .
اين قوه كه چندى در مقابل نهضت بالشويكى سواحل جنوبى بحر خزر استقامت مىورزيد تحت فرماندهى كلنل استاروسلسكى بود . ناگهان شنيديم صاحبمنصب مذكور و همقطارانش هنگامى كه مشغول عمليات نظامى بر عليه بالشويكها بودند بدون آنكه كوشش جدى در استقامت بر عليه بالشويكها بنمايند در مقابل بالشويكها كه عدهء آنها به مراتب كمتر و پستتر بود عقب نشسته - فرمانده مزبور در ايران با حدت و شدت هرچه تمامتر مشغول تبليغات ضد انگليسى شد - فوق العاده مظنون واقع شده است كه مبلغ گزافى وجوه دولت ايران را اختلاس [ كرده ] و به مصارف خود رسانده است .
چنانچه حضرات عالى مسبوق مىباشيد ادامه حضور صاحبمنصب مزبور و همقطاران روسى وى را كه نمايندهء وضعيات ديرين بودند جز براى تهديد ايران و خودمان در آن نقطهء جهان ممكن نبود بر مطلب و عقيدهء ديگرى حمل نمود و بههمين ملاحظات بود كه چند هفته قبل شاه تصميم داد از خدمات چنين متفق و دوست خطرناكى صرفنظر نمايد و ژنرال آيرنسايد كه اخيرا به ايران رفته بود و به واسطهء داشتن افكار صائبه و استعداد فطرى معروفيتى به سزا دارد اين تصميم اعليحضرت شاه را قويا تأييد نمود . در آنوقت ژنرال آيرنسايد فرماندهى قواى انگليس ساخلوى قزوين را داشت و جدا توصيه كرد كه بايستى موقع را مغتنم شمرد و از آن صاحبمنصبان نالايق خائن رهائى جست و ديويزيون قزاق را تحت صاحبمنصبان انگليسى كه جزو هيئت اجرائيهء نظامى و در طهران منتظر نتايج قرارداد مىباشند اصلاح نمود . بنابراين عجالتا وضعيات از قرار ذيل مىباشد :
در باب وجههء سياسى قضيه به دولت ايران اظهار كردهام كه چون از تأخيرات و مسامحههاى طولانى خسته و فرسوده شدهايم انتظار داريم مجلس شورى كه قسمت اعظم اعضاء آن انتخاب شده [ اند ] و در طهران يا حوالى آنجا هستند در ماه آتيه مفتوح گرديده و قبل از انقضاء هذه السنه ( مقصود تا يك ماه ديگر است : مترجم ) قرارداد به وى عرضه شود . هرگاه مجلس شوراى ايران قرارداد را با چنين جرح و تعديلاتى كه عرضه
روزنامه خاطرات عين السلطنه ( فارسى ) — صفحة 5799
مساهمون: قهرمان ميرزا عين السلطنه
ص٥٧٩٩