بههرحال خدا اصلاح امورات كند و شكر مىكنم . هرقدر ما گرفتار هستيم خداوند شما يك نفر را خوش و خرم بدارد و مبتلا به دردسر و زحمت ننمايد . - تتمهء كاغذ باز مطالب خارج است . ( پاياننامهء افخم الدوله )
كاغذ شيخ ابراهيم ( شش صفحه )
كاغذ شيخ ابراهيم خيلى مفصل است و بامزه هم نوشته ، لهذا هرقدر از آن ممكن شود مىنويسم :
تصور نمىكنم به حضرت و الا اوضاع گرانى امسال معلوم شده باشد و حس كرده باشيد . همينقدر مىشنويد گندم گران است ولى آن كسى كه روزى يك من نان مىخواهد زندگانى كند چه حال دارد ، از كجا تهيه كند ، چقدر انسان تلاش بكند ، به كدام درد برسد . از خداوند بايد خواست كه اين هيئت دولت و اين ملت را سرنگون كند كه نه دولت به وظيفهء خودش رفتار مىكند و نه ملت براى خود تكليف معلوم مىكند . براى يك امر جزئى چند سال بايد وقت گذراند .
چون عنوان مدرسهء مولا وردى خان بود كه همينقدر شما را خوشوقت مىكنم كه هرچه شد و هرقدر خراب شدم كار را انجام دادم و فاتح شدم . اگر خير دنيوى نداشت حتما خير اخروى دارد .
دربارهء جنگليها
اما در باب ميرزا كوچك خان چه مىگويند . معلوم است مردم همان قسم كه در به دو مشروطه توجه به ستار خان داشتند همين قسم توجه به جنگل كردهاند . واقعا هم از اين اوضاع مردم تنگ آمدهاند . هر روز تغيير كابينه و هر روز جلسهء وزرا و كارها روزبهروز خرابتر كه انسان نمىداند چه بايد بكند و با چند دسته و حزب رابطه پيدا كند . از يك طرف هم قحطى و گرانى . در خيابانها نمىتوان عبور كرد و اين اوضاع را مشاهده كرد .
متصل گرسنه است كه مىافتد . از دست فقير راه عبور نيست . از يكطرف آنتريگ و اقدامات . انگليسها در هرجا مشغول ضبط آذوقه هستند . به قسمى كه از حالا محصول آتيه را به قيمت گزاف سلف مىخرند . براى گرفتن هر نقطه بهتر از قحطى انداختن و ضبط آذوقه اسلحهء ديگرى لازم نيست .
از طرفى متصل قوا و اتومبيل وارد كرده مشغول تشكيلات هستند و مردم تصور كردهاند كه اگر جنگليها به مركز آمدند كارها درست خواهد شد و اين توجه مردم قهرى است . به واسطهء اين همه فشارهاى داخله و خارجه اميد فرج براى خود جنگليها را