نشوند . يا وجوه نقد خود را به هوى و هوس خرج نكرده فرنگستان نروند همه را تسليم تياتر و فاحشهخانه و هتل و جاهاى ديگر بكنند ، سائل به كف به وطن بيايند و بر فقر عمومى علاوه شود .
اگر همين مطلب اخير كه ايجاد شركتها و كمپانيها [ بكنند ] و تجارتخانهها در مملكت داير شود و دولت اهتمامى بنمايد كه مال مردم را نخورند و به زودى ورشكست نشوند باز من عهد مىكنم اگر تمام مردم ملكهاى خود را نفروشند و پول خود را به آن شركتها ندهند نصف مردم اين كار را خواهند كرد . زيرا ملكدارى سخت بود اينك سختتر شده . اين حرفها و مرامنامهها هم كه به ميان آمده بر سختى آن خواهند افزود .
چطور آدم بىحسى ، بىشعورى ، بىمدركى باشد كه ملك پردردسر پرزحمت خود را نفروخته و به راحتى زندگى ننمايد .
قيمت هر قريه
من لازم است اينجا باز توضيح و تشريح مطلب را بنمايم . دهات طهران و دهاتى كه قرب شهرهاى ايران واقع است بدون استثنا در تومانى ده شاهى و دو عباسى خريد و فروش مىشود . فى المثل هر قريه كه در طهران يا قرب و مجاور شهرهاى ايران واقع باشد كه منافع و عايدى آنها سالى صد تومان باشد دو هزار تومان الى دو هزار و چهارصد تومان خريد و فروش مىشود . دوردست باشد از روى ده يك قيمت برمىدارد . صد تومان بدهد هزار تومان قيمت خواهد داشت .
گرفتاريهاى ملكدارى
اگرچه در اواخر عهد مظفرى كه پول در ايران به واسطهء استقراضها و بخششهاى شاه و مقرريهاى گزاف و ترقى فاحش گمركات و ايضا ترقى محصولات زياد شد قيمت ملك خيلىخيلى بالا رفت و معاملاتى در آن عهد شد كه نظير آن را ما هيچوقت به ياد نداشتيم و در عهد ناصر الدين شاه نشده بود . ليكن حد متعارف قيمت املاك همان از روى ده يك و ده نيم بود ، جز مستغلات و كاروانسراها كه خيلى زيادتر است . از اين ده يك وقتى كه منال ديوانى كه بعضى جاها تمام و برخى جاها نصف به پاى مالك است با مخارج عادى آن آبادى از قبيل تنقيهء قنوات ، تعمير قلعه و عمارات ، مواجب كدخدا و باغبان و مواجب مباشر و نايب و رسومات ديگر خارج شود محققا بيش از نصف عايدى نخواهد بود .