نويد و برخى را به تهديد دچار رقيت اقتصادى بالاخره رقيت سياسى خواهند كرد . ما تمام از اين پيشآمد تأسف داريم . دموكراسى مؤتلفين همراهى و حمايت نمايد .
ما افتخار خواهيم داشت كه تا آخرين دقيقه شانهبهشانه به همراهى دموكراسى جديد روس جنگ كنيم ، همينطور امريكا و فرانسه مباهات خواهند نمود . ليكن اگر فرمانروايان كنونى روسيه بدون همراهى و مشورت ما كار كنند ما هيچ وسيله در دست نداريم تا از آفت پرمخالفتى كه ملت روسيه را متوجه شده جلوگيرى كنيم . ملت روسيه مىتواند وى را از محنت و مصيبت نجات بخشد . راجع به لهستان عقيدهء ما اين است كه براى ثبات و پايدارى اروپاى غربى استقلال لهستان با عناصر حقيقى لهستان لازم و ضرورى است .
همين قسم اگرچه با پرزيدنت ويلسن همعقيده هستيم تجزيهء اطريش هنگرى هيچيك از مقاصد جنگى ما را تشكيل نمىدهد . معهذا ما احساس مىكنيم كه تا به ملل مختلفهء اطريش هنگرى مختاريت دموكراسى ندهند محال است كه به توان عناصر و علل اضطراب و غليانى كه از ديرزمانى در آن قسمت اروپا وجود داشته و صلح آن قطعه را تهديد مىكرده است بر طرف كرد . مطابق ادلهء فوق الذكر ما لازم مىدانيم كه مرامهاى ايتاليا راجع به اتحاد و نژادهائى كه به ايطاليائيها از يك نژاد و داراى يك لسان هستند صورت خارجى حاصل كنند و نيز واجب مىشماريم كه در انجام دعاوى عادلانهء نژادهائى كه داراى خون و لسان رومانى هستند فشار وارد آوريم . اگر اين شرايط انجام يافت اطريش هنگرى دولتى خواهد شد كه قوت وى موجب حفظ صلح و آزادى اروپا مىگردد . در صورتىكه حاليه آلت اجراى مقاصد سيئه اتوكراسى پروس مىباشند .
عقيدهء ما اين است در خارج اروپا نيز همين اصول بايد به موقع اجرا گذاشته شود . در همانحال كه ما به استيلاى امپراطورى عثمانى در نقاطى كه مهدنژاد ترك است مخالفت نداريم و با اين مسئله اسلامبول پايتخت عثمانى باشد ضديت نمىكنيم و طالب نيستيم كه راه ما بين مديترانه و بحر اسود بين المللى يا بىطرف شود در همانحال به عقيدهء ما عربستان و ارمنستان و بين النهرين حق دارند كه داراى وضعيات مطابق آمال ملى خود شوند . در اينجا لازم به شرح نيست كه حوائج ملى هريك از نقاط مزبوره چيست و انجام آن چگونه ممكن خواهد شد ( معلوم است در تحت حمايت عاليه جنابعالى ممكن مىشود ) .
راجع به مستعمرات آلمان مكرر اعلام داشتهام كه اين موضوع بايد در كنفرانس مورد بحث واقع شود . هر تصميمى كه راجع به آنها اتخاذ مىشود قبل از همهچيز بايد مطابق ميل و مرام سكنهء آنها باشد . هيچيك از مستعمرات آلمان وراى سكنهء اروپائى نيست .
روزنامه خاطرات عين السلطنه ( فارسى ) — صفحة 5027
مساهمون: قهرمان ميرزا عين السلطنه
ص٥٠٢٧