بود چون و چرا نمائيم ، يا درصدد تخريب آن مقام با عظمت و ابهت باشيم ، بلكه مقصود ما اين بود كه آلمان را از استيلاى ميليتاريزم وى باز داريم و آن قوهء بزرگ را براى سعادت عالم به كار بريم .
ما براى اين جنگ نمىكنيم كه اطريش هنگرى را منهدم سازيم ، يا عثمانى را از اسلامبول و اراضى حاصلخيز معروف آسياى صغير يا تراس « 1 » كه عنصر ترك در آنها بر ساير عناصر غلبه دارد محروم نمائيم . ما داخل جنگ شديم كه نظامنامه و قوانين امپراطورى آلمان را برهم زنيم . نقطهنظر ما اين است كه هرگاه آلمان نظامات دموكراسى را قبول نمايد به خوبى مىتواند ثابت كند كه روح ديرينهء ميلتاريزم وى از ميان رفته و بدين وسيله انجام يك صلح وسيع دموكراسى آسان خواهد شد . ليكن حل اين قضيه به عهدهء خود ملت آلمان است . باوجود تقاضاهائى كه مكرر از طرف بىطرفها و از طرف مخالفين شده امپراطوريهاى اروپاى مركزى راجع به مقاصد جنگى خود سكوت و خاموشى اختيار كردهاند حتى از دادن اطلاعات موثقه و قابل اطمينان در موضوع نيت خود راجع به بلژيك كه يك مطلب خيلى مهمى است امتناع ورزيدند .
اخيرا راپرتهاى مهمى رسيده است كه در تحت هيچ شرايطى وضعيات آلمان از تقاضاهاى استرداد مستعمرات خود باز نخواهد گشت . اين خبر هرگونه اصول و مرام راجع به مختاريت ملل را در تعيين مقدرات خود بر باد مىدهد . فقط ادعاى زبانى كه ما طالب الحاق اراضى و طالب گرفتن غرامت نيستيم ، يا اينكه ملل بايد در تعيين مقدرات خود آزاد باشند كافى نيست و قبل از آنكه مذاكرات صلح شروع شود دول اروپاى مركزى بايد از حقايق اوضاع مطلع شوند . روزگارى كه معاهداتى از قبيل معاهدهء وين ممكن بود منعقد شود مدتهاست گذشته ، ديگر نمىتوان آتيهء اروپا و آتيهء تمدن را به تصميمات خودسرانهء معدودى حوالت كرد ، ديگر نمىتوان اجازت داد كه چند نفر به توسط اقدامات زهرآگين منافع اين سلسله يا آن سلسله و اين ملت يا آن ملت را تأمين بنمايند . اوضاع اروپا بايد از روى يك زمينهء عادلانه تسويه شود كه به پايدارى آن اميدوارى باشد .
بنابراين عقايد ما اين است كه بعد از جنگ در هر مملكتى حكومت بايد مطابق ميل و مرام رعيت باشد . تا زمانى كه تمام ملل حاضر نباشند كه معاهدات ملى خود را وقع و عظم بگذارند هيچ معاهده حتى به اندازهء كاغذى كه بر روى آن نوشته مىشود ارزش ندارد . بنابراين نخستين مقاصد و تقاضاى بريتانياى كبير و ياران وى اين است كه بلژيك
هامش
( 1 ) - تراكيا - تراكيه يا تراس - منطقهء اروپائى تركيه . ( م . سالور )