داراى استقلال سياسى يا اراضى و اقتصادى گردد و به اندازهء ممكن خساراتى كه به ايالات و ولايات منهوبه وى وارد آمده است جبران گردد . اين تقاضا حكم تقاضاى غرامت جنگ ندارد ، مثل آنچه آلمانها در سال 1871 كردند . مقصد ما اين نيست كه خسارات و خرج جنگ را از يك ملت به ملت ديگر تحميل نمائيم . مقصود ما اين است كه براى اسكان يك صلح دائمى كه شكاف و لطمه به قانون عمومى اروپا وارد آمده است التيام يابد و خساراتى كه بر عليه مقررات آن قانون وارد آمده است جبران شود . بعد مسئلهء استرداد صرب و قراطاغ و قطعات اشغال شدهء فرانسه و ايتاليا و رومانى پيش مىآيد . شرط اساسى صلح احضار سپاهيان دول متحده و ترميم عمليات حقشكنانه مىباشد .
ما قصد داريم كه تا آخرين لحظهء هلاك با دموكراسى فرانسه همراهى كرده در فجايع بزرگ سال 1871 تقاضاى تجديدنظر بنمائيم ، چه در آن سال دو ايالت فرانسه بر خلاف ميل سكنهء آن از فرانسه منتزع و ضميمه آلمان گشت . ما راجع به اراضى روسيه كه در تحت اشغال سپاهيان آلمان است گفتگو نخواهيم كرد . از آغاز رولسيون تاكنون سياست روس به اندازهاى مراحل مختلفه را طى كرده است كه نمىتوان بدون خوددارى و حفظ عقيده اظهار داشت كه آيا وقتى كه شرايط صلح براى آخرين نوبت در اروپا موردبحث واقع خواهد شد وضعيات چه خواهد بود . روسيه جنگ را با جميع محن و مصائب وى قبول كرد زيرا نتيجه ايفاى اين تعهد كه هميشه حامى ملل صغار همنژاد خود باشد به ميدان گام نهاد تا صرب را از توطئهء بزرگى كه بر عليه استقلال او كرده بودند نجات دهد .
فرانسه به حكم شرايط عهدنامه در موقع جنگ با يار خويش همراهى كرد . احترام فرانسه براى حفظ مقررات عهدنامه دشمن را وارد خاك بلژيك كرد و تعهدات كه بريتانياى كبير نسبت به بلژيك كرده بود ما را داخل ميدان ساخت . فرمانروايان كنونى روس بدون مراجعه به ممالكى كه روسيه آنها را داخل جنگ كرده است حالا مشغول مذاكره با دشمنان ما هستند . البته مقصد من ملامت و توبيخ نيست ، فقط حقايق را مىگويم تا معلوم گردد كه انگلستان نمىتواند مسؤول تصميماتى باشد كه در غياب وى روسيه اتخاذ مىنمايد . هركس كه پروس و مقاصد وى را راجع به روسيه بداند نمىتواند در باطن نيت وى ترديدى به خود راه دهد . هر عبارتى براى فريب دادن روسيه بگويد اين نكته نبايد مخفى بماند كه به عناوين مختلفه از پس دادن شهرها و ايالتهاى قشنگ روسيه كه حاليه در تحت اشغال سپاهيان وى مىباشد استنكاف دارد . اين ايالات از اين به بعد قسمتى از مستملكات پروس خواهد بود . شمشير پروس براى حفظ منافع استبدادى خود بر آنها حكمرانى خواهد كرد و قطعات ديگر روسيه بعضى را به وعده و
روزنامه خاطرات عين السلطنه ( فارسى ) — صفحة 5026
مساهمون: قهرمان ميرزا عين السلطنه
ص٥٠٢٦