حقوق ملل ، چه بىطرف و چه متخاصم دليل كبر و غرور و خودخواهى او مىباشد .
ديپلوماسى بىقيد وى در اتازونى ، مكزيك و امريكاى جنوبى و اروپا افكار باطنى و مقاصد او را منعكس مىسازد . دولت و ملت اتازونى براى هيچ منفعت مادى بدين جنگ قيام و اقدام ننمود . ليكن اگر آلمان موفقيت حاصل كند در تاريخ نوشته خواهد شد كه دمكراسيهاى عالم به اندازهاى ضعيف و ناتوان بودند كه نتوانستند با استبداد كشمكش نمايند . ما بدينجهت اقدام كرديم نه براى تحصيل دالر يا تشكيل امپراطورى نه براى تسخير اراضى يا اميد فوايد مادى بلكه فقط بدين مقصود كه دموكراسى را حفظ نمائيم و حقوق حقه خود را دفاع كنيم . جنگ كنونى مقابل فجايع و در مقابل قتل و غارت استبداد مىباشد . جنگى است كه حفظ آزادى ، حريت و نگاهدارى مؤسسات آزاد و تشكيل دول آزاد را در نظر دارد . اگر ما در اين جنگ فتح كنيم يك شاهى تقاضا نخواهيم كرد ، يك ذرع زمين نخواهيم خواست و هرزمان كه صلح برسد چه امروز يا ده سال ديگر طرفدار صلحى خواهيم بود كه اخلاف ما مانند ما تحصيل رنج و محنت ننمايند .
خوب است دقيقهاى چند نظر خود را به سمت علل جنگ آلمان و امريكا معطوف داريم . قبل از آنكه امريكا داخل جنگ شود آلمان 1276 كشتى تجارتى غرق كرده بود كه 425 فروند به ملل بيطرف تعلق داشتند . از جهازات مزبور نوزده كشتى متعلق به امريكا بود . نه فقط به نقاطى مىرفتند كه قوانين بين المللى بدانها حق داده بود و به كارى اقدام مىكردند كه قانون مشروعيت آن را تجويز كرده و محصولات مزارع و جنگلها و معادن و كارخانجات امريكا را به بازارهاى عالم حمل مىكردند ليكن در اين كار مشروع دويست و بيست و پنج نفر از اهالى امريكا هلاك شدند . سير درياها تاكنون هيچگاه محل ترديد نبود . تاريخ عالم ملتى را نشان نمىدهد كه اين حق را انكار كرده باشد . قبل از دخول امريكا در جنگ ساير ممالك بىطرف ، علاوه نفوس بىگناهى كه از آنها به هلاكت رسيد مطابق اين صورت كشتى از آنها غرق شد . از نروژ چهل و يك كشتى ، دانمارك چهل و چهار ، هلاند شصت و يك ، يونان پنجاه ، سوئد يكصد و يازده ، اسپانيا سى و سه . چند مملكت ديگر هم از امريكاى جنوبى داراى تلفات بودند . از اتازونى قبل از اعلان جنگ ( در اينجا اسامى كشتى و عدد مغروقين آن را ذكر مىكند . عدد كشتيها به اسامى نوشته شده بيست فروند و عدد نفوس يكصد و بيست و هفت است . از كشتيها يكى موسوم به ايران است . ) استعمال تحت البحرى بر عليه جهازات بىگناه ، بىطرف و نفوس بىطرف تنها يكى از چند علتى است كه باعث دخول امريكا به جنگ گرديد .
سه ماه قبل از دخول امريكا به جنگ آلمان به مكزيك پيشنهاد كرده بود كه با وى كمك نمايد و در عوض اين مساعدت مقدارى از اراضى اتازونى را به مكزيك بدهد .
روزنامه خاطرات عين السلطنه ( فارسى ) — صفحة 5022
مساهمون: قهرمان ميرزا عين السلطنه
ص٥٠٢٢