داشتم و به يك اندازه همين مراوده مرا مقروض كرد .
عثمانى
بارى روزنامههاى « لندن نيوز » اشكال محاربهء عثمانى را داشت . فعلا متاركه است و سفراى عثمانى و دول چهارگانه در لندن مشغول مذاكرات صلح هستند . در تمام حروب شكست با عثمانى شد و بيشتر به واسطهء اين بود كه تهيهء جنگ نديده بود ، آذوقه هيچ نداشت . چنانچه در سالونيك پنجاه هزار قشونش از گرسنگى تسليم يونانيها شد .
همينطور در اغلب شهرها و قلعهها فقط در چاتلمبا ناظم پاشا خوب دفاع كرده و حاليه صد هزار قشون خوب با آذوقه و لوازمات كافى دارد . جنرال سارف فرمانده قشون بلغار است كه روبروى ناظم پاشا است و فاتح قرق كليسا و لولوبركاس مىباشد . روزنامههاى فرانسه مضمونهاى فرانسوى خود را متصل مىگويند چون معلمين قشون عثمانى آلمانى بودند و توپهاى او كروپ است . اما هرجا مضمون خود را از صاحبمنصب و توپ و قشون عثمانى مىگويند پرانتزى گذاشته مىنويسند « اكسپت « 1 » ناظم پاشا » . چون در مدرسهء « سنت سير » فرانسه درس نظام خوانده از مارشال و ندركلس معلم كل قشون عثمانى خيلى مذمت مىكنند . توپهاى دول بالكان كه فرانسه است « كانون ويكتوار » « 2 » مىنويسد . چنين گمان مىرود كه از ممالك اروپائى عثمانى همان شهر اسلامبول باقى ماند لاغير . آنوقت كه دول معظمه مىگفتند حدود بالكان تغيير نمىكند براى اين بود گمان مىكردند عثمانى فتح كند . حالا كه ديگران منصور و فاتح شدند خير تغيير مىكند ، خوب هم تغيير مىكند . در چاتلمبا دستكم روزى پانصد نفر از عساكر عثمانى به مرض و با تلف مىشود و بيشتر از جنگ و با كشتار مىكند . اما در قشون بلغار و با هيچ نيست اين هم يك بدبختى عثمانى . كابينهء عثمانى هم تغيير كرده كامل پاشاى پيرمرد رئيس الوزراست . يك علت شكستها هم دخالت صاحبمنصبان و قشون است در احزاب سياسى . سلطان عبد الحميد را از سالونيك به اسلامبول و قصر بيگلربيگى آوردند . اما چطور تا كشتى آلمان و صاحبمنصبهاى آلمان نرفت تمكين نكرده و نيامد .
از صحبتهاى او شرحى در روزنامهها مىدهند . مثلا اين آدم در مدت العمر خود فرانسه سه كلمه حرف نزده بود و همچو نموده بود ابدا فرانسه نمىداند . ليكن در كشتى به زبان خيلى فصيح همه را فرانسه صحبت داشته و از تمام امورات كه در مدت حبس واقع شده بود به خوبى آگاه بود كه مايهء حيرت همه مردم شده . سى سال اين آدم سلطان عثمانى
هامش
( 1 ) .exepte .( 2 ) .Canon victoire .