مىگويند كه چرا بايد كسبه و تجار ماليات نداشته باشند و آنها بايد از منافع خود ماليات بدهند .
من گفتم مثلا بنده ده دارم همه قسم ماليات مىدهم ، اما حاجى ميرزا على صراف يا ديگرى از تنخواه نقدى خود كه خيلى زيادتر از ده من نفع مىبرد يك شاهى ماليات نمىدهد . صدراعظم گفت شما را به خدا اين حرف را حالا نزنيد ، باز يك مرافعه راست مىكنند . آنوقت حضرت و الا فرمودند بنويسيد اعتبار كامل يا اقلا بيست تومان ماليات بده باشد .
آن وقت من كتابچه را گرفته خواندم بد نبود . يعنى اينطور وكيل باشرف و با مكنت و عالم و خيرخواه وطن خواهد بود .
مشروطه : پاك يا نجس
بعد حاجى امام جمعه خوئى و علاء الملك آمدند . حضرت و الا فرمودند اميدوارم ديشب بهتر خوابيده باشيد . گفت هيچ خواب نكردم . صدراعظم گفت مىفرمايند بهتر از شبهاى ديگر . گفت البته . آن وقت حضرت و الا فرمودند مشروطه را جمعى پاك و برخى نجس مىدانند . خوب است لغت ديگرى پيدا كنيد ، همينطور براى وكيل .
اصطلاحات فرنگى
زيرا « دپوته » « 1 » به معنى وكيل نيست . انگليسها « ممبر » « 2 » مىگويند . آن وقت چند اسم برده شد . فرمودند به اين عجله لازم نيست . همينطور براى « سنا » ، لغت و اسم ديگرى كه فارسى باشد ، و لازم نيست تقليد كرد . آنوقت هم باز اسامى گفته شد كه باز فرمودند عجله لازم نيست . صدراعظم مىپرسد مگر همهجا « سنا » نمىگويند . حضرت و الا فرمودند خير ، در انگليس « هوس آف لرد » « 3 » است ، در روسيه « كنسى دتا » « 4 » . آلمان چه مىگويند . وزير علوم گفت نمىدانم . باز حضرت و الا فرمودند آخوند در اين مجلس بايد باشد يا خير . وزير علوم گفت چيزى ذكر نشده . من گفتم نباشد بهتر است . صدراعظم گفت نمىشود . وزير علوم گفت چيزى نبايد ذكر كرد اما حتى المقدور پرهيز بايد كرد .
سعد الدوله وارد شد من برخاستم و آمدم شهر .
هامش
( 1 ) -Depute( لغت فرانسه )
( 2 ) -Member .( 3 ) -House of Lord .( 4 ) -Conseil d'Etat .