بهجاى آنكه شبانهروز خود و وزرا مشغول مشاغل خطير بشويد به مهملات و جزئيات پرداخته نقشهء عمارت كشيديد . سردار درست كرديد . مقررى و مواجب داديد .
فرمان و دستخطها صادر كرديد . تعزيه خوانديد . ختنهسوران كرديد . وزير فوايد درست كرديد . شعر خوانديد . حكايت شنيديد .
بهجاى آنكه تمام كارها علنى و با حضور عقلا بشود و [ بطور ] صلاح بشود تمام محرمانه گذشت .
در هريك از اين مطالب مباحثه زياد باز شد و درست حضرت و الا « زيرچاق » كرد .
آنوقت صحبت شد اگر نايب السلطنه در صورتىكه مىدانيم عاقل است و همه را تصديق خواهد كرد ايراد كند پول نداشتند چه بايد گفت . بايد جواب داد خيلى از اين مطالب به همان فرمودن و توجه داشتن صورت مىگرفت و بسيار مصارف بىمعنى هم شده است كه ممكن بود بهجاى با معنى صرف شود . در اينجا مطلب طولانى گرديد و آنوقت يكانيكان توضيح شد و محقق شد بدون پول به همان ارادهء سنّيه بيشتر كارها انجام مىگرفت و رفع نواقص مىگرديد .
راه علاج
بعد گفتيم اگر راه علاج را بپرسد چه جواب بايد داد . آنچه به نظر رسيد كه فعلا جلوگيرى خواهد كرد به يك اندازه اسباب اسكات مىشود تا پشتسر آن شروع به رفع نواقص و انجام حوائج مردم بكنند عزل كابينه وزرا است كه همه مطرود عموم مىباشند و تا امروز كار خوبى نه براى شاه نه براى مردم نكردند و نصب وزراى جديد از محبوبين مردم مثل صنيع الدوله ، مشير الدوله و سايرين . اينها متحمل است مردم را ساكت كنند و شروع به عمليات شود به شرط آنكه شاه از صميم قلب همراهى و حرفشنوى داشته باشد . بلكه آنها را محكوم كند و تهديد نمايد به قتل و ضبط مايملك كه شبانهروز مشغول كار شوند و دقيقهاى غفلت و راحت نكنند . از اين تدبير دور نيست مردم ساكت شوند يا اقلا مهلتى بدهند . دفع سپهدار و صمصام السلطنه در ضمن صورت خواهد گرفت . اميدواريم بحول و قوهء الهى اين سخنان بيغرضانهء حضرت و الا مؤثر واقع شود .
اگر هم نشد پيش نفس خود خجل نيستيم ، اقلا گفتيم گوش ندادند .
تنكابن
افخم الدوله عصر آمد مىگفت شاه در نهايت قوت قلب گفت سوار ما ديروز تنكابون رفت . امير اسعد پسر سپهدار عريضه كرده بود از حركات پدرش تبرّى كرده و از تنكابون خواهد رفت . شما هم خاطرجمع باشيد سوار آنها خواهد رفت . بعد فرمانفرما كه جلوى