كردهاند ابدا فرقى به حال آنها پيدا نشده . آن خطبا و روزنامهنويسهاى ما هم باز به قدر اين طبقه آگاهى ندارند . اگر هم دارند براى مداخل و منافع غرض به خرج داده [ اند ] و مىدهند .
اطرافيان شاه
اما حالت آن چند نفر ، احدى منكر زرنگى و كاردانى و عرضهء امير جنگ نيست .
موقر السلطنه راپرتچى شاه است . امين الملك خيلى شيطان است اما پدرش زنده و خودش جوان است . نزد شاه با بودن پدرش منزلتى ندارد و كاره نيست . شاپشال معلم وليعهد و پيشخدمت بود . على بيك فعله است . مجلل السلطان جوان سادهء آفتابه به مبال بگذار است . اينها آدمى نيستند كه به شاه مسلط باشند . تمام بهانه بود .
پلتيك شاه
خوبش را بدانى شاه پلتيك مخصوص دارد و ابدا گوش به حرف آن بزرگ بزرگها نمىدهد . مىخواهم بگويم كه از باطن شاه تا امروز هركس بگويد خبر دارم دروغ محض و محض دروغ است . چيزى كه خيلى ظاهر است همان حلم شاه است كه آن هم از اندازه گذشته است .
وضع مملكت
بارى از مطلب دور افتاديم . طبقهء نوكر از روز اول اين مشروطه را غلط مىدانستند و حالت امروز مملكت را حدس زده بودند ، منتهى مظفر الدين شاه عليل و ناخوش ، مشير الدوله جبون و ترسو ، مثل دستخط لقب و منصب خيلى مختصرى اين فرمان را امضاء كردند و باعث [ بر ] باد دادن مملكت شدند . امروز [ وضع ] مملكت ما خيلى خطرناك است . اگر شاه از عهدهء نظم برنيايد فورا قشون حضرات داخل مىشود . توپ كشتى انگليس در بوشهر و توپ روس در چهار سمت مملكت به آواز بلند مطالب نگفتنى را خواهد گفت . اما بازاريهاى ما در مسجد جمع شده مطالبهء نقض قانون و مطالبهء علاء الدوله را مىكنند ! !
دوازده هزار تفنگ
دوازده هزار تفنگ و سه كرور فشنگ [ را ] كه از سفر سيم فرنگستان مظفر الدين شاه از فرانسه خريده بود در بندر انزلى اين چند روز به غارت بردند و دولت تا امروز يك دانه فشنگ آن را نتوانسته مسترد دارد . با همچو مملكتى چه بايد كرد .