از گردنه بالا رفتيم . تمام راه امروز سربالائى است . رودخانهء حسن جون گاهى دست راست و گاهى دست چپ بود . مكرر به رودخانه زديم . سفر سابق در كوله منزل گرفتيم .
آب رودخانهء حسن جون تعريفى است . بهتر از آن آبى در طالقان نيست . توله ترمه امروز از آب سير شد . آنقدر ميل به آب دارد كه شرح آن بسيار است . خيلى سربالا رفتيم تا به يورت مالخانى رسيديم . در چمن بسيار سبز خرمى ناهار خورديم . بعد از ناهار حضرت و الا خواب كردند . باد زيادى مىآمد . ما هم روى طناب آفتابگردان نمدى انداخته مثل ميوهبندان يهوديها سايهبان درست كرديم . با تولوى خان و ميرزا نصر الله چرت بسيار كمى زديم . بارها رد شد رفت . سه ساعت به غروب مانده سوار شديم . از گردنهء بسيار سختى عبور شد . سر گردنه دهات الموت نمايان شد . يك ساعت و نيم راه آمديم تا به مرتع رشوندها رسيديم . اسم مرتع دوآب است . فرج الله خان نايب الحكومهء الموت آنجا بود . امروز آفتاب زيادى خورديم . شش ساعت راه آمديم .
در اين مرتع گوسفند ايل رشوند چرا مىكند . مفرش ما امروز از كوه پرت شد . تمام رختخوابها خيس آب شده . محمد باقر كه سوار مفرش بود ده قدم پيشتر از پرت شدن از قاطر پياده شده بود . خداوند رحم كرد . قاطر هم عيبى نكرد . هواى اينجا خيلى سرد است . انشاء الله فردا به قلهء البرز خواهم رفت . شب به شدت سرد بود . الان قلب الاسد است و با وجود اين اينجا اينقدر سرد است . زياده و السلام .
به سوى قلهء البرز
چهارشنبه دوم ذيحجهء 1306 - صبح زود به عزم رفتن به قلهء البرز از خواب بيدار شدم . قدرى گذشت سوار اسب شيدا شدم . با ده نفر پيادهء الموتى رو به قله رفتيم . راه خوبى نداشت . دو ساعت سربالا رفتيم تا به يكى از قلههاى البرز كه اسمش قلهء دوكل است رسيديم . باد شديدى مىآمد و بقدرى سرد بود كه مىلرزيديم .
نتوانستيم به قلهء اصلى البرز برسيم . ناهار آنجا صرف شد . خيلى تماشا داشت . اگر غبار نباشد قزوين و قم و كاشان و تنكابون پيداست . بقدرى بريدگى كوه تعجب داشت كه به نوشتن نمىآيد . اين قله خيلى تيز است . دو قلهء ديگر اين كوه دارد كه يكى به قلهء البرز مشهور است و از هر دوى اينها بلندتر است . انشاء الله از ايواتر به آنجا خواهيم رفت كه نزديكتر است . يك سمت اين كوه البرز مرتع طالقانيهاست ، سمت ديگر از الموتيهاست . اين البرز بسيار شبيه به البرز طهران است . همانطور كه سمت شهرستانك البرز طهران سنگ زياد ندارد و سمت شمرانات سنگ زياد و كمرهاى بيشمار دارد اينجا هم سمت طالقان پر از بوته و علف است و سمت الموت تمامش سنگهاى بزرگ و بريدگيهاى زياد دارد . تمام اطراف كوه بود . كوه دماوند ، كوه تخت سليمان ، كوه سيالان و كوههاى ديگر تماما نمايان بودند . رودخانهء شور و صحراى ساويچبلاغ پيدا بود . تعريف و تماشاى آن قله به نوشتن برنمىآيد ، مگر شخص به چشم تماشا كند . چند سنگ به يادگار برداشته شد . چند نفر از تفنگچيها را