كردند صفر از دايره برگرفتند و رقم يك از خطّ استوا و بمقام آحاد و عشرات و مآت و الوف از آن حساب كردند ، اين نه رقم اصولاند :
1 2 3 4 5 6 7 8 9 ، از يكى تا نه به ترتيب هر يكى جذاگانه در آحاد يكى باشذ و چون صفرى بذان پيوندذ بعشرات رسذ رقم چهار چهل گردذ و رقم هفت هفتاذ شوذ و چون دو صفر در پيش آيذ در درج مآت افتذ رقم چهار چهارصذ شوذ و بمقارنت سه صفر بدرج الوف رسذ يكى هزار شوذ و نه نه هزار ، و عشرات الوف و مآت الوف و الوف الوف همچنين مىروذ ، و هرچند عدد كه بنهذ بذين حساب بر خوانذ 4951 اين چهار رقم چهار هزار و نهصذ و پنجاه و يكاند ، و بعضى محاسبان از حروف جمّل كه اصول خطّاند حسابى برگرفتند الف را يكى نهاذند و تا حرفى كه دهست هر يكى را بر تواتر يكى گرفتند بعد از آن در درج عشرات هر حرفى بر تواتر ده و در مقام مآت صذ تا هزار ، و همچنين مستوفيان رقوم هند را با حروف جمل حساب كنند و بذان نامها و نامها نويسند چنانك محمّد ميم چهل است نقطهء [ ى ] در زير رقم چهار نهند و رقم هشت بر زنند و چهلى ديگر با چهارى بكنند و بمحمّد برخوانند بذين شكل 4484 ، و بذين حساب هرچ خواهند نويسند ، و مستوفيان عراق و خوراسان همچنين اختصارى كردند و بعضى از نوشته حذف كردند و خير الكلام ما قلّ و دلّ برخواندند چنانك از ربع حرف ب و سر عين بيفگندند و از دنانير دال و نون اسقاط كردند و همه شعب علم خطّاند ، و در علم خط باشباع و اختصار كتب ساختهاند و هر بزرگى در آن نفسى زذه لكن اظهار اين اسرار نكردهاند و درين مقام از اطناب احتراز مىبايذ كردن و مختصرى مفيد ذكر كردن ، دعاگوى دولت محمّد بن على بن سليمان الرّاوندى در هر حرفى اصلى مختصر گفته است و دو بيت بنظم آورده تا ياذ گيرند و آن را در پيش خاطر بدارند تا دست از پس آن مىروذ و ده روزه تعليم با يك روزه آيذ ان شآء اللّه ،
راحة الصدور و آية السرور در تاريخ آل سلجوق ( فارسى ) — صفحة 438
مساهمون: محمد بن علي بن سليمان الراوندي
ص٤٣٨