او زمانى شيخ الشيوخ صوفيهء بغداد بود و به نظر مىرسد مردى صاحب ادراك عميق بوده ، زيرا وقتى صوفيى به دو مىنويسد : « سرورا . چون كار كردن رها مىكنم ، باطل مىمانم و چون كار مىكنم در خودپسندى فرو مىروم . ازينها كدامين بهتر ؟ » پاسخ مىدهد : « كار كن ، و خودپسندى را از خداى پوزش خواه . »
شهاب الدين مقتول
ليكن شهاب الدين فوق الذكر را نبايد با شيخ شهاب الدين يحيى بن حبيش سهروردى اشتباه كرد ، كه مؤلف حكمة الاشرق و حكيم الهى نامدار و از اصحاب كرامات و معجزات است و به اتهام الحاد به فرمان ملك الظاهر پسر صلاح الدين در سال 587 يا 588 ق ( - 1191 يا 1192 م ) در سنين سى و شش يا سى و هفت سالگى در حلب كشته شد ، و ازينرو معمولا با عنوان مقتول مشخص مىشود . ظاهراً اين شخص مردى ، اگر نه بهتر ، اصيلتر و مستعدتر بوده و حكمة الاشراقش كه هنوز چاپ نشده ضمن يك مطالعهء اجمالى به نظرم اثر قابل توجهى آمد كه درخور مطالعهء دقيقيست .
شيخ محى الدين ابن العربى
اكنون به كسى مىپردازيم كه در سراسر جهان او را بزرگترين ، يا در شمار بزرگترين صوفيان بسيارى دانستهاند كه از ممالك اسلامى برخاستهاند - يعنى شيخ محى الدين ابن العربى كه در 7 رمضان 561 ق ( - 28 ژوئيه 1165 م ) در مرسيهء اندلس به دنيا آمد . تحصيلات حكمت الهى را در 568 ق ( - 1172 م ) در اشبيليه آغاز كرد .
در 598 ق ( - 1201 م ) روانهء مشرق شد و به مصر ، حجاز ، بغداد ، موصل و آسياى صغير سفر كرد و سرانجام در 22 ربيع الثانى 638 ق ( - 16 نوامبر 1240 م ) در دمشق درگذشت . به عنوان يك نويسنده ، بروكلمان ( ج 1 ، ص 441 به بعد ) او را به حق « سخت بارور » توصيف كرده و 150 تا از آثار موجود او را برمىشمارد « * » . مهمترين اين آثار
هامش
( * ) او خود در يادداشتى كه در 631 ق ( - 1234 ) نوشته نام 289 اثر خود را برمىشمارد .
جامى گويد ( نفحات ، ص 634 ) كه مصنفات حضرت شيخ از پانصد زياده است .