آنجا متوقف ، و آنچه به نظر رسيد اين است كه مسافت اين راه مساوى دو فرسنگ تمام و راهش صاف و هموار و مسطح است . و ساكنين آنجا به قاعده و قانون اهل سقر :
« كُلَّما نَضِجَتْ جُلُودُهُمْ بَدَّلْناهُمْ جُلُوداً غَيْرَها »
« 1 » گاهگاهى پوستى مىاندازند . وحدت گرمى اين بندر به مراتب اشد از محالات دشتى است . مجملا اصل تركيب بندر مزبور به مثابه دايره عين و جيم واقع و نزديك به نصف دايره كروى است و غورش بسيار نيكو و ضابطش شيخ جبار خان است . و جمعيت آنجا مساوى پانصد خانوارند و اطرافش نخيلات بسيار و زراعت غله در آنجا بسيار اندك . و بيشترين عابرين و مترددين آنجا اهالى بحرين و قطيف و لحسا مىباشند كه شال لنگى و ساير اقمشه عربى آورده و با غله معامله مىنمايند .
و مساوى بيست بغله بزرگ در آنجا مشاهده شده كه مال شيخ جبار خان « 2 » و ساير سكنه آنجا بود . و مساوى هفت توپ آهنى خوب كه هشت پوند و دوازده پوند و هيجده پوند بودند در آنجا بوده همگى خوب و نيكو بودند . و شيخ مذكور فى حد ذاته خود مردى است عاقل و كامل و كدخدا منش و با معرفت و كمال آراسته و پيراسته و سن آن از شصت متجاوز و بىنهايت از ظهور ظلم و اجحاف حكام و مباشرين فارس شاكى بود ، و قسم ياد نمود كه در عهد خاقان سعيد شهيد « 3 » انار اللّه برهانهم و در عهد خاقان « 4 » جنت مكان فردوس آشيان طاب - اللّه ثراه و جعل الجنه مثواه مبلغ هفتاد تومان نقد به صبغه پيشكش داده مىشد و مطلقا اسم مالياتى در ميان نبود . و با وجودى كه از
هامش
( 1 ) . قسمتى از آيهء 56 ، سورهء نساء .
( 2 ) . در ملى : جباره خان .
( 3 ) . منظور آقا محمد خان است .
( 4 ) . منظور فتحعليشاه است .