كردهاند و ديگر پيدا نمىشود . كوههاى قسمت شرقى از نوع فيود ( يعنى بريده ) و دامنهء آن جنگل [ است ] ولى جنگل دامنههاى جنوبى و غربى انبوهتر است و چشمههاى آب گوارا دارد و روى همرفته منظرهء مطبوع و دلپذيرى از آن ديده مىشود .
خود ده دشت ارژن در شمال غربى جلگه واقع و عبارت است از پنجاه خانوار . خانههاى آنها تمام از سنگ است به وضع رعيتى و محصول آن منحصر است به گندم ديمى كه در بهار كاشته مىشود . چون آبها در پستى واقع شده بود هيچگونه استفاده از آنها نمىشود كرد . يك تلگرافخانهء انگليس نيز در آنجا هست .
بعد از ورود به دشت ارژن رفتيم كنار چشمه قدرى كونياك با مرغ پخته خورده و بعد شب را در ده منزل كرده و كباب كوبيده و مرغ و كبك داشتيم . عرق خوب هم ميرزا على خان داشت خورديم . هوا مهتاب بود خوابيديم . صبح يك مهى اين جلگه را گرفته بود كه از دور به وجود يك درياچه تشبيه مىشد . از خواب كه برخاستيم معلوم شد كه مه و شبنم تمام رختخواب را خيس آب كرده و هوا هم سرد بود .
چائى خورده حركت كرديم .
شنبه 3 عقرب
صبح از دشت ارژن حركت كرديم . انتهاى دشت ارژن آغاز كتل پيرهزن است .
تقريبا سه فرسخ مسافت را از ميان جبال مشجر بايد پيمود . بايد در سطح زمين با هزاران اعوجاج و پيچاپيچ به قلهء آن جبال صعود كرد و همينطور با هزاران اعوجاج به پائين نزول كرد . پيچهاى فراوانى دارد كه براى اوتوموبيل فوق العاده خطرناك است . اسفنديار خان كشكولى و سواران او خيلى كمك كردند .
در وسط اين كتل كاروانسراى سنگى خوبى است موسوم به ميان كتل و در انتهاى جنوبى دشت ارژن در دست راست بالاى كوه قلعهء يد الله است كه در زمان « اسپيار » « 1 » به مهندسى يد الله خان نام ساخته شده و هميشه يك گروهان پياده و تيم بهادران سوار و يك توپ در آنجا ساخلو بوده است .
جنگلهاى اين كوه بر خلاف آنچه كه تا به حال ديده شده درختتهاى تنومند بزرگ دارد . ولى هنوز يكى از آن درختهاى كهن جنگلهاى گيلان را در اينجا نديدهام
هامش
( 1 ) .S . P . Rيا پليس جنوب .