آنجا با يك خياط و يك نفر ديگر با درشكه رفتيم منارجنبان كه در يك فرسخى شهر در قريهء كلادون واقع است و آن عبارت است از يك شبستان مانندى كه عرض آن را با دو طاق درست كردهاند و در دو طرف شبستان دو مناره است به ارتفاع پانزده ذرع .
يك نفر از اهالى درميان يكى از منارهها رفت و من در منارهء ديگرى ايستادم .
آن شخص به قوت بنا كرد منار را جنباندن و اين منار ديگر كه من در او بودم و فاصلهء آنها با يكديگر اقلا دوازده ذرع است نيز بناى جنبيدن را گذاشت . تعجبآورتر آنكه يكى از اين منارها از حدّى كه با بام شبستان ساخته شده شكست پيدا كرده و مثل اين است كه منار مزبور را از اين حدّ هم جدا شده باشند و وقتى كه آن را تكان مىداد من انديشه نداشتم كه مبادا اين منار خراب شود . شخصى كه با من بود اظهار كرد هجده سال قبل به آنجا آمده و اينجا را همينطور ديدهام .
واقعا قضيهء عجيبى است . در توى شبستان قبرى است از سنگ مرمر كه اطراف آن را با آيات قرآنى نوشته و در و ديوار آنجا نيز سنگ مرمر كوچكى نصب كرده و اينطور نوشتهاند : هذا قبر عارف ربانى . . . « 1 » عمو عبد الله بن محمد بن . . . « 1 » محمود سقلابى فى تاسع عشر من شهر ذيحجهء فى سنة ستة عشر و سبع مائه 716 .
شب آمديم منزل . سرتيپ هم منزل بود .
سهشنبه 18 سرطان 1302
صبح رفتم اركان حرب . امير لشكر در ايوان چهل ستون با مكرومك مستشار ماليه عكس انداختند . سپس يك كتاب كه تأليف يك نفر روس و تمام آن عبارت بود از عكسهاى آثار قديمهء ايران تماشا كرديم و اين كتاب را يك روس . . . « 2 » گويا خودش سياحت كرده و ابنيهء عالى و قديمهء ايران را در دورهء صفويه نقاشى ممتاز كرده و چاپ نموده است و محتوى آثار تخت جمشيد و نقش رستم و ابنيهء عاليهء اصفهان كه بناى آنها منسوب به صفويه است و همچنين از بوشهر الى تفليس كه آنوقت جزء مستملكات ايران بوده است در عرض راه عكس دورنماى شهرها و آثار قديمه و حجاريها و پلها و غيره را تقريبا در يكصد ورقه نقاشى كرده و چاپ نموده است .
هامش
( 1 ) . در اصل جاى يكى دو كلمه سفيد گذاشته شده .
( 2 ) . جاى چند كلمه سفيد مانده است .